Hopewaitingu

19 November 2009 - Fire

2009-11-20T22:04:00.001+11:00

ផ្ទះប្រហែល៣០០ខ្នងត្រូវបំផ្លាញដោយអគ្គិភ័យនៅឫស្សីកែវ
ដោយ សេក បណ្ឌិត
2009-11-19
យ៉ាងហោចណាស់មានផ្ទះជនជាតិចាមប្រហែល៣០០ខ្នងត្រូវបំផ្លាញទាំងស្រុង ប៉ុន្តែពុំទាន់ដឹងថា មានមនុស្សប៉ុន្មាននាក់រងរបួសនៅឡើយ នៅក្នុងអគ្គិភ័យមួយដែលឆាបឆេះនៅសង្កាត់ច្រាំងចំរេះ២ ខណ្ឌឫស្សីកែវ ក្រុងភ្នំពេញ នៅព្រឹកថ្ងៃ១៩ វិច្ឆិកា។

ព័ត៌មានចុងក្រោយ អភិបាលរងខណ្ឌឫស្សីកែវ លោកស្រី លី រ៉ូហ្សាមី និយាយថា អគ្គិភ័យបានចាប់ផ្តើមរលត់ទៅវិញនៅម៉ោងមួយរសៀល ហើយត្រូវបានគេសន្និដ្ឋានជំហានដំបូងថា ប្រហែលបណ្តាលមកពីការផ្ទុះហ្គាស ឬការទុស្សេចរន្តអគ្គិសនី។

លោកស្រី លី រ៉ូហ្សាមី មានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងដូច្នេះ ៖ «អ្នករងគ្រោះដូចជាចេញអស់ អត់មានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតមនុស្សទេ ប៉ុន្តែនាំគ្នាជម្លៀស។ អ្នកខ្លះដែលមានទូកហ្នឹង គាត់រើអីវ៉ាន់ដាក់ទូកចេញទៅត្រើយម្ខាង ខាងព្រែកតាសេក ហើយក៏មានអ្នកខ្លះជម្លៀសចេញមកខាងណេះថ្នល់ ឲ្យចេញផុតពីកន្លែងអណ្ដាតភ្លើង។ មូលហេតុនៃដើមភ្លើងខ្ញុំអត់ទាន់ដឹងច្បាស់ទេ មិនដឹងមកពីផ្ទុះធុងហ្គាស ឬក៏ទុស្សេខ្សែភ្លើងម៉េចយើងអត់ទាន់ច្បាស់ អត់ទាន់បានស្រាវជ្រាវច្បាស់ទេ រវល់តែខិតខំរឿងពន្លត់ រឿងអគ្គិភ័យហ្នឹង»។
ចាប់តាំងពីម៉ោងប្រមាណ៧និង៣០នាទីព្រឹកថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១៩ វិច្ឆិកា ភូមិជនជាតិចាមចំនួន២ ត្រូវគ្របដណ្តប់ទៅដោយផ្សែងខ្មួលខ្មាញ់ និងអណ្តាតភ្លើងយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅ។ ប្រជាពលរដ្ឋខំប្រវេប្រវារត់ចេញពីអណ្តាតភ្លើងដោយតក់ក្រហល់ ខ្លះស្រវាបានសម្ភារៈ ខ្លះរត់យកតែរួចខ្លួន។

ក្រុមអាជ្ញាធរពុំទាន់បានបញ្ជាក់ពីចំនួនគ្រួសាររងគ្រោះ និងការខាតបង់នៅឡើយទេ ខណៈភ្លើងកំពុងតែឆេះ។

ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះផ្ទាល់បានឲ្យដឹងទាំងការស្រែកទ្រហោយំចំពោះមុខអណ្តាតភ្លើងដែលកំពុងឆាបឆេះផ្ទះគាត់ថា ៖ «ម្នាក់ៗរាប់ម៉ឺន(ដុល្លារ) មួយសម្បុក៨ពាន់ៗ អស់រលីងប្រដាប់ឧបករណ៍រកស៊ី។ អល់ឡោះជួយខ្ញុំផង! ជួយភ្លើងកុំឲ្យឆេះដល់ផ្ទះខ្ញុំ។ គេអត់ព្រមបាញ់ទឹកទេ។ បាញ់ទឹកផ្ទះខ្ញុំមួយទៅលោក»។

ព័ត៌មានបណ្តោះអាសន្នបានអះអាងថា សាលាសង្កាត់ឫស្សីកែវ ប៉ុស្តិប៉ូលិស និងផ្ទះរបស់ប្រជាពលរដ្ឋត្រូវបានបំផ្លាញ។

រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការងារនិងបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ អ្នកឧកញ៉ា ឧស្មាន់ ហាស្សាន់ ដែលបានស្ថិតនៅកន្លែងកើតហេតុបានឲ្យដឹងថា តំបន់ឆេះនេះមានពីរភូមិ មានប្រជាជនច្រើនរស់នៅប្រជ្រៀតគ្នាជាយូរឆ្នាំមកហើយ ហើយ៩០% ជាជនជាតិចាម ធ្វើឲ្យឡានទឹកចូលមិនដល់ ដែលបង្កការឆេះរាលដាលកាន់តែខ្លាំង ប៉ុន្តែលោកមិនដឹងថា មានប៉ុន្មានគ្រួសារនោះទេ។

លោក ឧស្មាន់ ហាស្សាន់ បានឲ្យដឹងដូច្នេះ ៖ «ផ្ទះនៅតំបន់នេះយើងអត់មានកន្លែងចូលទៅជួយពន្លត់នៅពេលអគ្គិភ័យឆាបឆេះខ្លាំង ដល់អ៊ីចឹងវាជាការលំបាកមួយ ទោះបីយើងប្រៀបធៀបថា ឃើញរថយន្តជាច្រើនមកពីគ្រប់ទិសទី ក៏ប៉ុន្តែដោយសារថា មិនអាចចូលទៅពន្លត់នៅក្នុងបាន»។

ជាមួយគ្នានេះលោកសូមអំពាវនាវឲ្យមានកិច្ចសហការគ្នាជួយសង្គ្រោះជាបន្ទាន់ ដូចជាសម្ភារៈ ស្បៀងអាហារជាដើម។ ក្រៅពីគ្រោះអគ្គិភ័យ ខណៈនោះក៏កើតចោរលួចឆ្លៀតឱកាសបន្លំយកសម្ភារៈជនរងគ្រោះជាច្រើន ៖ «ម៉ូតូជនរងគ្រោះដាក់ចោល ចូលទៅយកអីវ៉ាន់ក្នុងផ្ទះ ចេញមកវិញបាត់ៗ។ អម្បាញ់មិញដេញចាប់ចោរមួយដែរចាប់អត់ទាន់»។

មកដល់ពេលនេះ អាជ្ញាធរពុំទាន់មានរបាយការណ៍សរុបអំពីការខូចខាតនោះនៅឡើយទេ ហើយគេក៏មិនទាន់មានផែនការច្បាស់លាស់នៅឡើយ ក្នុងការជួយសង្រ្គោះនិងឧបត្ថម្ភដល់ជនរងគ្រោះ ក្រោយអគ្គិភ័យនោះ៕

Your lifes will be in our heart.....

2008-10-21T01:32:00.003+11:00

extþRBHvihar ³ kalBIresoléf¶TI16 Extula qñaM2008 enAkñúgvtþRsÉmrtnaram sßitkñúgPUmi RsÉm XuMknÞÜt RsukCaMkSanþ extþRBHvihar manerobcMBiFIeKarBvijaNkçn§dl;nayTahancMnYn3rUb nigmankarbMBak;emdaykarBarCati nigzannþrs½kþiCakic©bcäamrN³ eRkamGFibtIPaBelaknay ]tþmesnIy_Can;xelaknay]tþmesnIy_ Kn; KIm )aneLIgeTAbMBak;emdaykarBarCati nigbMBak;zannþrs½kþiCa kic©mcäamrN³ dl;nayTahanEdlBlICIvitTaMg3rUb ehIyGuCFUbrMlwkdl;vijaNkçn§ nayTahan TaMgbIrUbpgEdr. kñúgBiFIenaHk¾manGMeNaynaykrdæm®nþI h‘un Esn nigelak CMTav EckCUndl;Rkum RKYsarBlITaMg3rUb edaykñúgmYyRKYsar²TTYl)anfvikacMnYn10lanerol ehIykarcUlrYm]btßmÖ naeBlenaHEdrmankgT½BeCIgeKak ]btßmÖmYyRKYsar²cMnYn1lanerol elakRBab tan; GPi)alextþRBHvihar ]btßmÖmYyRKYsar²700duløarGaemrik elak]tþmesnIy_ huIg b‘unehog CYy]btßmÖcMnYn40muWnerol kñúgmYyRKYsar. cUlrYm]btßmÖBIsb,úrsCnmanelak CIv ekg RbFan saladMbUgRkugPñMeBj cMnYn500duløarGaemrik nigsb,úrsCnnanaepSgBIenaHeTotmancMnYn 250duløarGaemrik .

sUmbBa¢ak;fa nayTahanTaMg3rUb Edl)anBlICIvitkñúgkarkarBarTwkdI KW

1-elakvresnIy_Ék PWt xaMéb Gayu47qñaM enAkgÉkPaBvresnatUcelx121 cMNuHkgBltUc GnþraKmn_elx12 manRsukkMeNItenAPUmiNarug ¬Cab;RBMEdnLav¦ kñúgXuMEqb2 RsukEqb extþ RBHvihar manRbBn§eQµaHebo san; Gayu46qñaM mankUnenAkñúgbnÞúkcMnYn7nak; rs;enAkñúg bnÞayvalrMBuk kñúgvr³121 kñúgPUmiRkaMg XuMRBHXøaMg RsukEt,gmanC½y extþRBHvihar .
2-elakGnuesnIy_Ék tUc esOn vr³karBarRBMEdnelx404 cMNuHPUmiPaKTI4 manRsukkMeNIt enAPUmiGUrkab;man; XuMGUrmøÚ RsuksÞwgRtg; extþkMBg;cam manRbBn§eQµaHhm suGun Gayu42qñaM mankUnenAbnÞúkcMnYn9nak; rs;enAkñúgPUmiTYlRbesIr XuM)ak;GnøÚg RsukRtBaMgR)asaT extþ ]tþrmanC½y nig3-elakGnuesnIy_Ék ln edt kgÉkPaBvr³karBarRBMEdnelx431 cMNuH kgBltUcelx43 manRsukkMeNItenAPUmiRkya XuMRkya RsukesÞag extþkMBg;FM manRbBn§ eQµaHsM RTa ¬sBVéf¶søab;¦ mankUn6nak; rs;enAkñúgTIbBa¢akarvr³elx431 sßitkñúgPUmiRsÉm XuMknÞÜt RsukCaMkSanþ extþRBHvihar .

rhUtmkdl;éf¶enH karsøab;nigrbYsBitR)akdrbs;TahanesomQøanBan minRtUv)anRbPBNamYy dwgc,as;karN_eT edayRKan;Etdwgfa søab;nigrbYseRcInnak; . ebIeyagtamRbPBBIGñkeFVIkarenA RBMEdnkñúgTwkdIesomEdl)anpþl;B½t’man Gac[Tukcitþ)an[dwgfa Tahanesom13nak;)ansøab; ehIy47nak;rgrbYs EtRbPBepSgmYyeTotfa manrhUtdl;16nak;)ansøab; . karsøab;Edl ekIncMnYnenHedaysarEtmanGñkrbYsF¶n;F¶r)ansøab;bEnßmeTot . cMnYntYelxEdlxagesom biT)aMgenH sUm,IEtPñak;garB½t’manbreTsk¾manesckþIraykarN_xus²KñaEdr . eTaHbICaEbbNa karbMBak;GaveRkaHdl;Tahanrbs;xøÜnmann½yfa xagesomQøanBanBitCaTTYlPaBCUrct; kñúgkar pÞúHGavuFdak;KñamYyQutkalBIéf¶15tulaknøgmk . cMeBaHkarrgrbYsrbs;kgT½Bkm<úCa KWman Et2nak;eT kMBugTTYlkarBüa)alenAmnÞIreBTüPUmiRsÉm nigmnÞIreBTüeyaFaPUmiPaK4 enA extþesomrab .

Combat breaks out at Thai-Cambodian border

2008-10-15T23:22:00.002+11:00

A disputed swath of jungle containing the Preah Vihear temple on the border between Thailand and Cambodia has led to renewed spasms of violence in the region. Fighting broke out briefly between the armies of the two countries, but authorities said there was no need to evacuate the area.

A gunfight broke out Wednesday between Thai and Cambodian troops in disputed border territory, escalating a conflict that officials from both sides fear could result in a war between the neighbors.

A Cambodian officer said shooting near a landmark 11th-century temple had stopped, at least temporarily, by 3:45 p.m., about an hour after it broke out.

Cambodian army commander Brig. Gen. Yim Pim told The Associated Press the fighting "has paused“ and that commanders on the ground from both sides were trying to negotiate a cease-fire.

Both sides said the other fired first.

Thai Foreign Ministry spokesman Tharit Charungvat said seven Thai paramilitary troops were wounded in the gunfight. Cambodia’s Yim Pim said there were no casualties among his country’s troops.

It was not immediately clear how many troops were engaged in the shooting. But Lt. Col. Pichit Nakkarun, Thailand’s field commander in the area, said before the clash that Thailand was reinforcing its forces in the area.

"We are sending in more troops and artillery as a preventive measure in case the situation escalates,“ he said.

The clash came a day after Cambodia’s prime minister issued an ultimatum to Thailand to pull back its soldiers from disputed territory near the 11th century Preah Vihear temple.

Thailand’s Foreign Ministry said it had prepared aircraft if an evacuation was ordered of Thai citizens in Cambodia.

"We are ready for an evacuation if necessary, but right now, there has been no order to evacuate,“ said ministry spokesman Tharit Charungvat. He said there were about 1,000 Thais in the Cambodian capital, Phnom Penh, and 500 Thais in the city of Siem Reap.

Earlier Wednesday, Thailand put jet fighters on alert at air force bases nationwide and C-130 transport planes on standby at a base in the capital, Bangkok, that could evacuate Thais living in the border area "if the tension escalates to a military confrontation,“ Thai air force official Group Capt. Montol Satchukorn said.

"Our forces are on alert and ready to support the army’s possible operations on the border,“ Montol told The Associated Press. "These are just precautionary measures. It’s not that we are going to war.“

Cambodia’s deputy defense minister, Gen. Neang Phat, said, "We remain on alert and have readied our forces adequately to protect our territory.“ He declined to say how many Cambodian troops had been deployed in the area.

The conflict is the latest flare-up in a decades-long dispute over a contested stretch of jungle near the Preah Vihear temple. The International Court of Justice awarded the temple to Cambodia in 1962, but sovereignty over some surrounding land has never been clearly resolved.

Tensions flared July 15 after UNESCO, the U.N. agency, approved Cambodia’s bid to have the Preah Vihear temple named a World Heritage Site, leading some in Thailand to fear that its claims over the nearby land would be undermined.

Cambodia deployed about 800 troops to the border after the UNESCO decision, and Thailand sent some 400 soldiers. Both sides pulled back most of their troops in late August, but passions flared again recently.

A brief gunfight broke out between the sides earlier this month, with one Cambodian and two Thai soldiers wounded. Both sides claimed the other fired first and blamed each other for being on the wrong side of the border. Three days later, two Thai soldiers lost legs when they stepped on land mines in the area.

WELT

Fighting erupts on Thai-Cambodia border...

2008-10-15T22:34:00.003+11:00

PHNOM PENH, Cambodia (CNN) -- Thai and Cambodian soldiers clashed Wednesday in a disputed border region where the two countries lay claim to an ancient temple, the Thai military told CNN.

No casualties were reported in the fighting near the Preah Vihear temple, the military said.

Thai military officials are now trying to arrange emergency talks with their Cambodian counterparts, the military said.

Both countries posted troops in the area after the United Nations in July approved Cambodia's application to have the 11th-century temple listed as a World Heritage Site.

The temple sits atop a cliff on Cambodian soil but has its most accessible entrance on the Thai side. The two countries differ on whether some territory around the temple forms part of Thailand or Cambodia.

The International Court of Justice awarded the temple to Cambodia in 1962. However Thailand claims the 1.8 square mile (4.6 sq. km) area around it was never fully demarcated.

It said the Cambodian government used a map drawn during the French occupation of Cambodia -- a map that places the temple and surrounding area in Cambodian territory.

The United Nations' decision re-ignited tensions, with some in Thailand fearing it will make it difficult for their country to lay claim to disputed land around the temple.

Opposition parties in Thailand used the issue to attack the government, which initially backed the heritage listing.

Cambodian Prime Minister Hun Sen, who has been in power since 1985, portrayed the U.N. recognition as a national triumph in the run-up to the country's general elections.

The current flare-up began July 15, when Cambodian guards briefly detained three Thais who crossed into the area. Once they were let go, the three refused to leave the territory.

Cambodia claims Thailand sent troops to retrieve the trio and gradually built up their numbers. Thailand denies that, saying its troops are deployed in Thai territory.

A skirmish in early October left two Thai soldiers hurt.

A spokesman for the Royal Thai Air Force told CNN Wednesday that it has placed its entire fleet of fighter jets on stand-by.

A military transport aircraft is also ready to evacuate Thai citizens from Cambodia, but will need the permission of Cambodian authorities to cross the border.

CNN
Oct 15 2008

Cambodia warns of war after border talks...

2008-10-14T22:37:00.003+11:00

Thailand given ultimatum to remove its troops from the Kingdom's territory or risk sparking a 'full-scale armed conflict', PM says.

The presence of Thai troops in Cambodia will trigger "full-scale armed conflict", Prime Minister Hun Sen warned Monday after the two sides failed to resolve a dispute over territory on their shared border. Speaking to reporters after meeting with Thai Foreign Minister Sompong Amornvivat, Hun Sen said that Thailand must withdraw its soldiers within 24 hours. "I told the Thai foreign minister that this place (Veal Antri) is a battlezone. We will not allow Thai troops to stay there," he said. "If they cannot withdraw tonight, they must withdraw [on Tuesday]," Hun Sen said, adding that since neither side will back down from their claim over the disputed land, the issue should be brought before the International Court of Justice in The Hague, Netherlands. The fiery language came 10 days after a brief shootout near Preah Vihear temple wounded one Cambodian and two Thai soldiers, escalating a military standoff that has dragged on since July, when Thai troops first entered the Preah Vihear complex. Hun Sen on Monday said that more than 80 Thai soldiers have been camping near Cambodian positions in Veal Antri, the scene of the October 3 firefight. Earlier in the day, Foreign Minister Hor Namhong met with Sompong but said their talks failed to push negotiations over the border forward. "I understand there are difficulties in Thailand but we should not prolong the issue," he said, referring to political unrest that has crippled Bangkok and will likely drag out the border issue. "We have to resolve the border issue within an appropriate timeframe," Hor Namhong said. "If the border issue cannot be resolved bilaterally, we will take the case to the international court." Hor Namhong repeated the premier's tough stance, telling reporters that he "informed Sompong and his general to immediately stop their troops from entering Cambodian territory". "If they keep moving into Cambodian territory, it will absolutely cause complete armed conflict," he said. "To defend Cambodian sovereignty and territorial integrity, we will take all necessary measures." The Thai foreign minister's one-day official visit to Cambodia also included a meeting with King Norodom Sihamoni. Thai Prime Minister Somchai Wongsawat cancelled a planned visit citing turmoil in Bangkok.
Phnom Penh Post
2008-10-14

Thai troops pulled back from khmer territory

2008-10-14T19:54:00.001+11:00

Thai troops pulled out at 10:20 AM from Veal Entry (Eagle Field), a zone located between the mountain and the disputed pagoda, a military source indicated at noon time today, following Hun Sen’s ultimatum launched yesterday and reiterated this morning on TV.

Yim Pim, an officer in charge of an army unit in Veal Entry, confirmed this withdrawal to “Cambodge Soir Hebdo.”

“We consider the sovereignty over Veal Entry as a strategic point of life and death,” Hun Sen threatened on Tuesday morning. “To lose this spot means the loss of the control of Preah Vihear. We will keep Veal Entry, whatever the cost will be.”

“A spokesman from the Bangkok government said that this area belonged to them,” Hun Sen said in anger. “How could this be? They just entered the area yesterday!”

Reacting to the “concern” expressed by Singapore, chair of ASEAN, Hun Sen declared: “We are more worried than they are, this is our territory that was violated.”

“If Thailand considers Cambodia as being negligible, let them say so!” Hun Sen added. “However, the ants can also disturb the sleeping elephant. They can step on my toe, but not on my head.”

មន្ត្រីថៃ៖ ថៃនឹងមិនដកទ័ពចេញពីតំបន់ជម្លោះព្រំដែនជាមួយខ្មែរឡើយ

2008-10-14T19:38:00.002+11:00

នៅមិនប៉ុន្មានម៉ោងក្រោយពីចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជា រដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសថៃ លោក ស៊ុមភុង អាម៉នវីវ៉ាត់ បានប្រតិកម្មចំពោះការព្រមានរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តីខ្មែរ លោក ហ៊ុន សែន ដោយថា ថៃនឹងមិនដកកងទ័ពចេញពីតំបន់ជម្លោះព្រំដែនតាមការទាមទាររបស់ភាគី កម្ពុជាឡើយ។

យោងតាមអ្នកយកព័ត៌មានរបស់វិទ្យុអាស៊ីសេរីប្រចាំក្រុងបាងកកបាន រាយការណ៍មកថា រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសថៃ លោក ស៊ុមភុង អាម៉នវីវ៉ាត់ បានថ្លែងដូច្នេះនៅក្នុងក្រសួងការបរទេសថៃកាលពីយប់ថ្ងៃច័ន្ទ គឺនៅបន្ទាប់ពីលោកបានវិលត្រឡប់ពីជំនួបចរចាជាមួយសមភាគីកម្ពុជា លោក ហោ ណាំហុង វិញ ដោយលោកថ្លែងបញ្ជាក់អំពីមូលហេតុនៃការមិនដកកងទ័ពចេញពីតំបន់ ជម្លោះក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារដូច្នេះថា ៖ "ការដកកងទ័ពគឺជាបញ្ហាសំខាន់ដែលត្រូវធ្វើ ប៉ុន្តែតើតំបន់នោះជាតំបន់អ្វី? ទាហានថៃបានឈរជើងនៅទីនោះអស់រយៈពេល២០ទៅ៣០ឆ្នាំមកហើយ។ ពួកគេដឹងថាទីនោះគឺជាទឹកដីរបស់គេ ហើយកម្ពុជាក៏អះអាងថាទឹកដីនោះជាទឹកដីរបស់ខ្លួនដែរ។ ហេតុនេះយើងត្រូវមានការជជែកគ្នាដោយគណៈកម្មាធិការព្រំដែនចម្រុះ អំពីបញ្ហាព្រំដែននេះ"។

ការថ្លែងបញ្ជាក់របស់រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបទេសថៃនេះធ្វើឡើង ប៉ុន្មានម៉ោងបន្ទាប់ពីការថ្លែងព្រមានរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ដោយទទូចដាច់ណាត់ថា កងទ័ពថៃត្រូវតែដកចេញពីទឹកដីកម្ពុជានៅតំបន់ព្រលានឥន្រ្ទីទីដែល កងទ័ពថៃត្រូវបានបញ្ជូនចូលមកជាបន្តបន្ទាប់ឲ្យបាននៅយប់ថ្ងៃ ច័ន្ទឬនៅថៃ្ងអង្គារនេះ។

ដោយឡែកប្រភពមន្រ្តីយោធាថៃដែលអមដំណើរលោក ស៊ុមភុង អាម៉នវីវ៉ាត់ ត្រឡប់ពីកិច្ចចរចាជាមួយសមភាគីកម្ពុជាវិញនោះបានត្រូវគេស្រង់ សម្ដីថា សភាពការណ៍តំបន់ព្រំដែនអាចវិវត្តន៍ទៅរកភាពអាក្រក់នៅយប់ថ្ងៃច័ន្ទ ហើយនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ឬលោក ស៊ុមភុង អាម៉នវីវ៉ាត់ ឬមេបញ្ជាការយោធាថៃអាចនឹងទូរស័ព្ទទៅកាន់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី កម្ពុជាផ្ទាល់ដើម្បីបញ្ជៀសការប្រឈមមុខដាក់គ្នាតាមផ្លូវយោធា។

នៅស្របពេលជាមួយគ្នានោះដែររដ្ឋលេខាធិការក្រសួងការពារជាតិ កម្ពុជា លោកឧត្តមសេនីយ៍ នាង ផាត បានថ្លែងបា្រប់ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានរ៉យទ័រថា កងទ័ពកម្ពុជាបានត្រូវបញ្ជូនទៅកាន់តំបន់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជាថៃ បន្ទាប់ពីកងទ័ពថៃប្រហែល៥០០នាក់បានព្យាយាមឆ្លងកាត់ព្រំដែនក្បែរ តំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ៕

RFA
2008-10-14

នាយករដ្ឋមន្ត្រីខ្មែរព្រមានថៃឲ្យដកទ័ពចេញពីតំបន់ព្រលានឥន្ទ្រីនៃទឹកដីខ្មែរ

2008-10-14T19:30:00.001+11:00

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន នៅល្ងាចថ្ងៃច័ន្ទ ១៣ តុលានេះ បានព្រមានភាគីថៃឲ្យដកកងទ័ពចេញពីព្រលានឥន្ទ្រី ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ៣គីឡូម៉ែត្រភាគខាងលិចប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលថៃបានព្យាយាមចូលមកក្នុងទឹកដីខ្មែរកាលពីព្រឹកមិញ ឲ្យបានអស់នៅយប់នេះ ឬក៏ថ្ងៃស្អែក។

ការព្រមានរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានធ្វើឡើង នៅក្នុងកិច្ចជំនួបជាមួយនឹងឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងជារដ្ឋមន្ត្រី ក្រសួងការបរទេសថៃ លោក សុំពង់ អាម៉នវីវ៉ាត់ នៅឯក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ។

ទោះជាយ៉ាងណាក្តី លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានមានប្រសាសន៍ថា វាមិនអាចទស្សន៍ទាយបានទេថា តើអាចនឹងមានការផ្ទុះអាវុធរវាងកងទ័ពនៃប្រទេសទាំងពីរ ឬយ៉ាងណាឡើយ បើសិនជាកងទ័ពថៃមិនព្រមដកចេញពីព្រលានឥន្ទ្រីនោះ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថ្លែងយ៉ាងដូច្នេះថា ៖ «បន្ទាន់ជាង គេ គឺកងទ័ព[ថៃ]ដែលចូលមកថ្ងៃនេះ ហើយមកទល់នឹងថ្ងៃនេះកំពុងតែបោះតង់នៅវាលឥន្ទ្រីនេះតែម្ដង គឺឲ្យគាត់ដកបន្ទាន់ បើដកយប់នេះមិនទាន់ គឺថ្ងៃស្អែកឲ្យដក ហើយបន្តទៅ គឺដោះស្រាយបញ្ហានៅវត្តកែវសិក្ខាគិរីស្វរៈ»។

គួរជម្រាបថា កាលពីព្រឹកមិញ កងទាហានថៃបានព្យាយាមឆ្លងចូលទឹកដីខ្មែរត្រង់ចំណុចព្រលានឥន្ទ្រី ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ទីកន្លែងដែលទាហានថៃពីរនាក់បានរងរបួសដាច់ជើង ដោយសារជាន់មីន។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានមានប្រសាសន៍ថា ចំណុចព្រលានឥន្ទ្រីនោះជាចំណុចស្លាប់រស់ ហើយថា ការផ្ទុះអាវុធអាចនឹងកើតមានឡើងចេញពីចំណុចនោះ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ក៏បានអំពាវនាវឲ្យកងទ័ពទាំងអស់មានការអត់ធ្មត់ កុំឲ្យមានការផ្ទុះអាវុធកើតឡើង។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានឲ្យដឹងទៀតថា ទាហានថៃដែលចូលមកបោះតង់នៅព្រលានឥន្ទ្រី មានចំនួនប្រហែល ៨៤នាក់ ហើយស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ៣០ម៉ែត្រ ពីទាហានខ្មែរ៕

RFA
2008-10-13

2008-09-29T17:24:00.001+10:00

More students failling their exams...

2008-09-02T22:36:00.001+10:00

Monday, 01 September 2008
Written by Chhay Channyda
The Phnom Penh Post

Despite rampant cheating, most students only manage the lowest possible passing score on their high school finals. Bribery allegations call into question whether grades reflect capacity

FEWER students passed their high school exams this year compared with 2007, according to results released throughout the country Friday - despite widespread cheating.

Some 70.7 percent of the 55,178 students who participated received passing marks, compared with 72.7 percent of students who passed last year.

However, with allegations of widespread bribery in the classroom, many question whether the results reflect students' real capacity.

According to the Ministry of Education, Youth and Sports statistics signed by Ke Nay Leang, general director of education, Phnom Penh students had the highest pass rate in the country at 84.9 percent, while Stung Treng students had the lowest at just 39.6 percent.

Only two students in the country succeeded in getting grade A, the highest mark. Some 432 students got grade B, 3,289 got grade C, 14,769 got grade D and 36,706 students got grade E, according to statistics.

Chroeng Lim Sry, director of the Department of High Schools at Ministry of Education, told the Post Sunday that the lowest scores received this year were in the subject of Khmer literature. "While not many students received good scores for Khmer writing, they usually did OK in other subjects."

Chroeng Lim Sry acknowledged that cheating presented a problem during this year's exams. "We had over 79,000 students taking exams but only about 10,000 proctors to supervise," he said.

"We couldn't prevent cheating entirely, but we will punish those teachers who allowed for irregularities by suspending them from being proctors again."

Cheating, bribery rampant

Rong Chhun, president of Cambodian Independent Teachers Association, said that the fact that the majority of students passed shows a lack of strict measures to curb bribery. "There were many irregularities during the exam period," he said. "The exam results sometimes do not reflect students' real capacity."

Even though there is no concrete evidence of corruption, the fee for passing an exam can range anywhere from 7,000 riels in the provinces to 12,000 riels in Phnom Penh, Rong Chhun added.

Chroeng Lim Sry said that while some students have paid bribes, he could guarantee that no formal cheat fees exist. He added that during exam day, two teachers were fired for taking money in exchange for test answers.

Kith Meng and Sun Chanthol play as important role in cambodia....

2008-09-02T22:27:00.001+10:00

Monday, September 01, 2008
Yoolim Lee and Netty Ismail
The Standard (Hong Kong)

Kith Meng grew up in Australia as an orphan and a refugee from Cambodia's genocide. He tells of washing dishes and mowing lawns to make ends meet while living in Canberra. Being a poor outsider made him stronger, he says, and unusually driven.

Back in Cambodia since 1991, Kith Meng has built his Royal Group into an empire that owns Cambodia's biggest mobile phone company and television network and is developing a US$2 billion (HK$15.6 billion) resort and casino on a fishermen's island on Cambodia's coast.

The country's most successful businessman, he supports Prime Minister Hun Sen and benefits from his ties to the government, which granted the 99-year lease on the island for his resort.

Black-and-white photographs of Kith Meng's parents adorn one wall of his office in the capital city of Phnom Penh. They starved to death during Pol Pot's reign, when Cambodia's fertile countryside became the killing fields - two victims among the 1.7 million, or 20 percent of the population, who perished.

Kith Meng fled the terror, first to a refugee camp in Thailand and then, in 1981, to Australia. "Suffering is my mentor," he says.

Thousands of former refugees, with their own harrowing stories, have returned to Cambodia, and now investors hoping to profit in the next frontier market - a term Standard & Poor's coined for economies smaller or less developed than traditional emerging markets - are coming to the country, too.

The entrepreneurial drive and technical skills the
returnees bring with them from overseas are breathing life into the economy.

Three decades after Pol Pot exterminated the country's educated classes and emptied its cities, Cambodia's gross domestic product is just US$8 billion a year.

Political and business leaders are grappling with poverty, inadequate health care, poor education and a lack of roads in this nation of 14 million.

"The trick with a frontier market is getting the timing right," says Douglas Clayton, who founded Leopard Cambodia Fund last year and is raising US$100 million to invest in real estate, banking and agribusiness. "Cambodia is really a discovery story - and it's being discovered." Cambodia grew 9.5 percent a year from 2000 to 2007, the fastest pace in Asia after China, which expanded 9.9 percent a year. Political stability under the administration of Hun Sen, has helped the Cambodian economy take off, says Bretton Sciaroni, chairman of the American Cambodian Business Council in Phnom Penh.

Hun Sen, whose Cambodian People's Party won a landslide victory in July's parliamentary elections has run the country since 1985.

An opposition leader has alleged manipulation of voter rolls, and the royalist party that shared power in the 1990s has been reduced to two seats in the legislature.

Clothing exports and tourism have buoyed the tiny economy. A 1994 law to open the country to foreign investors has encouraged some to put money in. Approved foreign direct investment rose to a record US$4.4 billion in 2006, according to the Cambodian Investment Board. Investors can own 100 percent of a company, and they face no restrictions on taking money in and out of the country - in contrast to China or Vietnam.

From 1994 to 2007, foreign exchange reserves expanded 16-fold to US$1.6 billion. Cambodia is scheduled to open its first stock and corporate bond markets by the end of next year.

The country is now outpacing Asia's other frontier markets in Bangladesh, Laos, Mongolia and Myanmar, says Clayton. Cambodia is represented by just one company in the S&P/IFCG Extended Frontier 150 Index.

"Cambodia is Vietnam 8 to 10 years ago and Thailand 20 years ago," says Marvin Yeo, the co-founder of Phnom Penh-based Cambodia Investment & Development Fund.

He says the boom will move fast in Cambodia, because it's a smaller country than Thailand or Vietnam and has more pro-business policies.

Investors face many hurdles - not just the risk of getting in late. In a report this year, the World Bank and International Finance Corp. ranked Cambodia 145th out of 178 countries as a place to do business. The assessment weighed criteria such as how difficult it is to register property, secure credit or move goods across borders. In Transparency International's 2007 survey of perceptions about corruption, the Berlin-based watchdog group put Cambodia among the world's worst, ranking it 162nd among 180 countries.

As much as US$500 million a year is diverted from government coffers, the US Agency for International Development estimated in 2004 in its most recent report on the issue.

Hun Sen hasn't passed an anti- corruption law, despite pledging in 2003 to push it through the assembly. The leader says he wants to diversify the economy to ease reliance on textiles and tourism.

Clothing and other manufacturing account for 26 percent of the country's GDP, agriculture makes up 31 percent and tourism and other services 43 percent. The violence of Pol Pot's time, and the uncertain years that followed, have left the country to this day without the factories, roads and bridges needed to make and move basic supplies.

"Other than bricks, we have to import pretty much everything," says Jung Myung Sik, a representative of South Korea's World City, which is constructing a US$2 billion complex called Camko City near Boeung Kak Lake, a 20-minute drive from Phnom Penh's central district. Camko City, modeled on a successful satellite city outside Seoul, will include the planned stock exchange, residential and commercial buildings, three schools and a medical center. Khaou Phallaboth, who returned to Cambodia in 1991, is among those trying to create the industry the country needs.

He spent some of his 20 years as a refugee in Paris and Brussels as a Buddhist monk and an artist.

He and his father, Khaou Chuly, have rebuilt the family construction business decimated by the Khmer Rouge. Khaou Chuly Group has set up a venture with Siam Cement, Thailand's biggest cement producer, to make 1 million tonnes of cement a year. Khaou Phallaboth plans to triple capacity to meet the country's demand of 3 million tonnes.

A third of the country's people still live on less than 50 cents a day. Eighty percent live in rural areas, and 60 percent of the population is younger than age 20.

Kith Meng owns a hotel on the banks of the Mekong River in Phnom Penh and is planning a boutique resort with India's Oberoi Group near Angkor Wat.

In his office overlooking the Royal Palace in one direction and Cambodia's first shopping mall in another, he flips through a 20-page document that outlines his island resort-casino plan, which will take more than a decade to complete.

Public Works and Transport Minister Chanthol Sun is another former refugee lured back by the chance to play a role in transforming his country.

He lost his mother and a brother when the Khmer Rouge drove the population out of the cities. The rest of the family managed to escape to a refugee camp in Thailand.

He had been sent to the US in 1973, escaping the violence with a one-way airplane ticket and US$50 in his pocket. After earning a master's degree in public administration at Harvard University in Cambridge, Massachusetts, he went to work at GE. Then came a call for help that Chanthol Sun decided he couldn't turn down.

The Cambodian government asked him to set up a Cambodia development council, and he came back in 1994 to the country of his birth.

"When I worked at GE, I worked hard for the shareholders, but who are they?" he says. "Here, my shareholders are men, women and children in the streets I see every day."

Kimedia

Cambodia, Thailand to pull back from the temple at weekend.

2008-08-16T14:43:00.002+10:00

PHNOM PENH - Cambodia and Thailand have agreed to sharply reduce their troop numbers around a disputed temple before a new round of border talks opens Monday, a top general said.

The agreement was reached Wednesday during a meeting of military officials from the two countries, Cambodia n General Neang Phat, a top official at the defence ministry, told reporters.

Thai military officials confirmed the deal, but neither country would reveal exactly how many troops would be withdrawn from the area around the 11th-century Preah Vihear temple.

"Both sides agreed to redeploy the troops, who are stationed in the pagoda (near the temple), to the lowest possible number in order to avoid confrontation with each other," Neang Phat told reporters Thursday.

More than 1,000 troops from both countries are stationed around the ruins of the ancient Khmer temple.

Cambodia and Thailand agreed last month to withdraw their forces from a small patch of disputed territory near the temples.

Foreign ministers from both countries are set to meet Monday and Tuesday to hammer out details on the deal.

"The redeployment of the troops that we have agreed to will finish before the ministerial meeting on August 18," Neang Phat said.

Neang Phat said the remaining troops would be allowed to carry only simple rifles and guns. Their future positions would be determined after the ministerial meeting next week, he added.

The border dispute erupted July 15, after three Thai nationalist protesters were arrested for trying to illegally cross into Cambodia to reach the temple.

Thai nationalists were incensed that Cambodia last month won world heritage status from the United Nations for the ruins, which Thailand has long claimed despite a World Court ruling giving the ruins to Cambodia . - AFP/vm

14 Aug 2008 1517 hrs (GMT + 8hrs)
ChannelNewsAsia

រឿងអង្គរវត្តក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦ - ១៧ (១)

2008-08-15T22:31:00.000+10:00

រឿងអង្គរវត្តក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦ - ១៧

ហ្លួងនិពន្ធមន្រ្តី ញ៉ុក - ថែម
(ប្រែនឹងស្រង់ចេញអំពីសៀវភៅ Religieux ėlerins en - Terre d'Asie
របស់លោក Victor Goloubew សមាជិកសាលាបារាំងសែសចុងបូព៌ាប្រទេស ។ )

សេចក្ដីផ្ដើម

រឿងរ៉ាវឬប្រវត្តិសាវតាររបស់ព្រះរាជវាំងបុរាណរង្គធំក្ដី អង្គរវត្តក្ដីប្រាសាទបុរាណនានានៅក្នុងកម្លុងស្រុកខ្មែរដទៃ ៗ ទៀតក្ដី នោះអស់លោកអ្នកប្រាជ្ញបានពោលពណ៌នាមកជាច្រើនណាស់ហើយ ក៏នៅតែមិនចេះអស់មិនចេះហើយ ហាក់ដូចជាបុរាណវត្ថុទាំងនោះ ប្រកបដោយការកំបាំងអស្ចារ្យចំឡែកណាស់ ។ ចុះហេតុអ្វីបានជាដូច្នេះ ? យើងយល់ថា ព្រោះពួកបុព្វបុរសរបស់ខ្មែរយើងក្នុងសម័យព្រេងនាយនោះមិនបានកត់ ត្រាចារឹករឿងរ៉ាវនៃការកសាងប្រាសាទទាំងឡាយទុកមកឡើយ បើទុកជាមានសិលាចារឹកជាគ្រឿងបញ្ជាក់ខ្លះ ក៏មិនបានការសព្វគ្រប់តាមបំណងរបស់យើង ហើយសិលាចារឹកទាំងនោះសោតទៀតច្រើនតែកើតក្រោយកំណើតប្រាសាទជា ច្រើនតំណអាយុមនុស្សផង មានឧទាហរណ៍ដូចជាពួកសិលាចារឹកនៅប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលអ្នកប្រាជ្ញទុកដាក់ថាជាចារឹកជាន់ថ្មីនោះសឹងកើតក្រោយកំណើត ប្រាសាទជាច្រើនសតវត្សរ៍ណាស់ ។ បើជួនជាមានសំណៅរឿងរ៉ាវចាស់ ៗ សេសសល់ដល់មកឥឡូវនេះខ្លះ រឿងទាំងនោះ ច្រើនតែមានសេចក្ដីដំណាលជារឿងព្រេង ដូចជាល្បើកអង្គរវត្តជាដើម ។
ហេតុនេះហើយបានជារឿងរ៉ាវប្រាសាទបុរាណទាំងឡាយក្នុងកម្លុងកម្ពុជ រដ្ឋនេះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញមិនអាចនិយាយសម្រេចឲ្យជាការដាច់ស្រេចបានឡើយ ហើយចេះតែមានយោបល់យល់ប្លែក ៗ គ្នាជាដរាប ដូចរឿងប្រាសាទបាយ័នជាដើម ទើបក្លាយទៅជារឿងនិយាយមិនចប់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។
ឯគោលចារឹកខាងពង្សាវតារ ឬទំនៀមទម្លាប់របស់ខ្មែរយើងក្នុងសម័យព្រេងនាយនោះ អ្នកប្រាជ្ញច្រើនរកបានមកអំពីប្រទេសក្រៅទៅវិញ ដូចជាសេចក្ដីរាយការ របស់អ្នកដំណើរជាតិចិនម្នាក់ឈ្មោះចៀវតាកួន ដែលបានចូលមកមើលអង្គរក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៣ ដូចយើងបានប្រែចុះផ្សាយរួចមកហើយ ក្នុងទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជសុរិយា ឆ្នាំទី ១៦ គ្រិស្តសករាជ ១៩៤៤ តាំងអំពី លេខ ១ រៀងទៅ ។
ចំពោះរឿងអង្គរវត្ត ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៦ - ១៧ ដែលមានសេចក្ដីពណ៌នាតទៅខាងក្រោយនេះ ក៏សុទ្ធតែជារឿងរ៉ាវដែលលោកអ្នកប្រាជ្ញបានប្រមូលរួបរួមចារឹក ខាងពង្សាវតារ នឹងសេចក្ដីកត់ត្រាផ្សេង ៗ របស់នានាជាតិ ព្រមទាំងគោលចារឹកខាងសិលាចារឹក ដែលមាននៅក្នុងប្រាសាទអង្គរវត្តនោះខ្លះផង ។ យើងមានសង្ឃឹមថា រឿងរ៉ាវនៃប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលអ្នកប្រាជ្ញបានរួបរួមរៀបរៀងឡើងនេះ នឹងមានជាប្រយោជន៍នឹងជាគ្រឿងប្រដាប់សតិបញ្ញា របស់អ្នកមើលទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជសុរិយានេះបានខ្លះជាពុំខាន ព្រោះរឿងរ៉ាវជាគោលចារឹកផ្សេង ៗ របស់អ្នកថ្មើរទេសដេលបានចូលមកមើលប្រាសាទអង្គរវត្ត ហើយបានកត់ត្រាជាភាសារបស់គេ ក្នុងរវាងពីរសតវត្សរ៍មកនោះ ខ្មែរយើងមិនងាយនឹងទៅរួបរួមប្រែហើយរៀបរៀងទុក សម្រាប់មើលជាផ្លូវគំនិត ដូចជាពួកអស់លោកអ្នកប្រាជ្ញនៅសាលាបារាំងសែស ចុងបូព៌ាប្រទេសនោះឡើយ។
មួយវិញទៀត សូមអស់លោក - អ្នកគិតមើលចុះ ! តាំងពីពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍មុននេះឡើងទៅប្រាសាទអង្គរវត្តក្ដី ប្រាសាទអង្គរធំក្ដីប្រាសាទឯទៀតៗ ក្ដី មានតែព្រៃព្រឹក្សាដុះទ្រុបទ្រុល ជាលំនៅរបស់ពួកសត្វយង់ឃ្នង មានខ្លា, ដំរី , ឆ្កែព្រៃជាដើម ។ មុននឹងគេចូលទៅមើលប្រាសាទនិមួយ ៗ គេតោងតែកាប់ឆ្កាព្រៃត្រាយផ្លូវ អស់វេលាជាច្រើនថ្ងៃ ទើបចូលទៅមើលប្រាសាទទាំងនោះបាន ហើយតោងតែមានអាវុធសម្រាប់បង្ការអន្តរាយផ្សេង ៗ ផង ។ ដល់មកសម័យសព្វថ្ងៃនេះ ពួកអ្នកថ្មើរទេស , នៅស្រុកអាយនេះក្ដី នៅនានាប្រទេសក្ដី អាចធ្វើដំណើរទៅមើលប្រាសាទទាំងនោះបានដោយស្រួល មិនបាច់ព្រួយបារម្ភខ្លាចភ័យអន្តរាយអំពីសត្វសាហាវ ព្រោះសត្វទាំងនោះ រត់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅឆ្ងាយពីបុរាណដ្ឋានអស់ហើយ, មិនបាច់ព្រួយនឹងកាប់ឆ្កាព្រៃព្រោះមានផ្លូវថ្នល់ខ្វាត់ខ្វែង កាត់តម្រង់ទៅកាន់ប្រាសាទសំខាន់ ៗ គ្រប់តំបន់ ទាំងបុរាណវត្ថុដែលបាក់បែកទាំងប៉ុន្មាន គេក៏បានរៀបចំជួសជុលឲ្យបានគង់ទ្រង់ឡើងវិញខ្លះ ដើម្បីរក្សាកេរ្តិដំណែលចាស់មិនឲ្យបាត់សាបសូន្យទៅ ។ ទាំងនេះ មិនមែនកើតឡើងក្រោមការឧបត្ថម្ភនៃសាលាបារាំងសែស នៅចុងបូព៌ាប្រទេសទេឬ ?
ហេតុដូច្នេះ ត្រូវតែយើង មានសេចក្ដីអរគុណយ៉ាងច្រើន ដល់អស់លោកអ្នកប្រាជ្ញនៅសាលាបារាំងសែសចុងបូព៌ាប្រទេស ដែលមានមេត្រីចិត្តជួយឧបត្ថមបុរាណវត្ថុខ្មែរទាំងឡាយ ក្នុងកម្លុងកម្ពុជរដ្ឋនេះ ឲ្យបានគង់ទ្រង់នឹងបានចំរើនរុងរឿងឡើងវិញ ព្រមទាំងបានសរសេរប្រវត្តិសាស្រ្តនៃប្រទេសកម្ពុជានឹងប្រាសាទនានា នឹងប្រែសិលាចារឹកទាំងឡាយ . . . សុទ្ធសឹងជាកិច្ចការស្នាដៃគួរឲ្យសរសើរ ។

អ្នកប្រាជ្ញខាងប្រវត្តិពង្សាវតារខ្មែរ បានកំណត់ការបោះបង់អង្គរចោល នៅក្នុងរវាងខាងចុងឆ្នាំសតវត្សរ៍ទី ១៤ នឹងកណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី ១៥ ។ ប្រសិនបើការកំណត់សករាជ តាមទំនងរឿងនេះទេជាមិនប្រាកដ ក៏គេអាចដឹងជាក់ច្បាស់បាន ចំពោះហេតុភេទទាំងឡាយដែលចាប់ទាក់ទងនឹងរឿងនេះ ល្មមកំណត់យកជាការពិតបាន ។
តាំងអំពីរវាងជាងមួយសតវត្សរ៍មកហើយ ប្រទេសខ្មែរបានធ្វើចម្បាំងនឹងប្រទេសគូសត្រូវដ៏មានរិទ្ធិ៍មួយ គឺស្យាមឬប្រទេសថៃ ជាប្រទេសទើបកកើតថ្មីមានទីក្រុងហៅថា «អយុធ្យា» តាំងឡើងក្នុងឆ្នាំគ្រិស្តសករាជ ១៣៥០ តាំងនៅលើកោះមួយក្នុងដងទន្លេមេណាំ ។ ស្រុកខ្មែរត្រូវគេបៀតបៀនមិនស្រាក ដោយសត្រូវមានកងទ័ពដែលបានចាត់របៀបបែបបទក្នុងវិធីយុទ្ធ គ្រាន់បើជាងកងទ័ពដែលគេបានកេណ្ឌឡើងនៅស្រុកខ្មែរ បានជាព្រះមហាក្សត្រស្រុកខ្មែរក៏ទ្រង់ជ្រួតជ្រាបបន្តិច ៗ ឡើង ថាត្រូវតែបោះបង់ខែត្រប្រទល់ដែនទាំងឡាយចោលទៅ (ទើបបានសុខ) ឯទីក្រុងអង្គរសោត ក៏ត្រូវសត្រូវលុកចូលយកបានជាច្រើនលើក ហើយថែមត្រូវសត្រូវព័ទ្ធឡោមជាប់ងាប់ក្រឡាជាវេលាមិនតិចជាងមួយ ឆ្នាំផង ។
ប្រវត្តិសាវតារ បានសំដែងប្រាប់ពីព្រះនាមនៃព្រះមហាក្សត្រខ្មែរដែលទ្រង់តាំង ព្រះទ័យជាដាច់ស្រេច ដោយព្រមព្រៀងជាមួយនឹងពួកក្រុមប្រឹក្សា ទាំងព្រះសង្ឃ ទាំងគ្រហស្ថ ដើម្បីនឹងផ្លាស់ប្រែព្រះរាជដ្ឋានទៅតាំងនៅក្នុងតំបន់មួយ ដែលពួកសៀមមិនងាយចូលមកលុកលុយបាន ។ ព្រះមហាក្សត្រអង្គនេះ ទ្រង់ព្រះនាមពញាយ៉ាត ។ ថ្ងៃដែលនឹងលើកចេញទៅនោះ ពួកហោរាក្នុងប្រះរាជសំណាក់បានកំណត់ទុកមុនជាយូរមកហើយ ។ លុះជិតដល់ឫក្សពារពេលាល្អ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់គង់នៅខាងមុខក្បួនហែ លើកចេញចាកព្រះរាជវាំងរបស់បុព្វបុរសរបស់ទ្រង់ តាមព្រះទីនាំងនាវាយ៉ាងលឿនមួយ មានបណ្ដាប្រជាជនស្រែកហ៊ោអឺងកង ព្រមទាំងសូរគងនឹងស្គរ ទៅតាមបណ្ដោយឆ្នេរទន្លេសាប រហូតដល់បាសាណក្នុងខែត្រស្រីសុន្ធរ ។ ទើបទ្រង់ឲ្យចាត់ចែងកសាងព្រះរាជវាំងមួយឡើង មានកំពែងខ្ពស់ ៗ ព័ទ្ធឡោមជុំវិញ ប៉ុន្តែទីនោះមិនល្អទេ តែកាលណាដល់រដូវភ្លៀង ទឹកភ្លៀងជន់លិចទីក្រុងថ្មី ។ ទើបព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ ទ្រង់តាំងព្រះទ័យជាដាច់ស្រេចក្នុងការផ្លាស់ប្រែព្រះរាជដ្ឋាន លើកទៅតាំងសំណាក់នៃព្រះរាជាធិបតីខ្មែរ នៅលើមាត់ទន្លេមេកុង ត្រង់មានផ្លូវទឹកបែកចេញជាបួន (គឺក្រុងភ្នំពេញសព្វថ្ងៃនេះ) ។

ចុះទៅជាដូចម្ដេចទៅ ទីក្រុងចាស់ដែលជាទីក្រុងសាបសូន្យតាំងពីកាលនោះមក ? តាមសេចក្ដីកត់ត្រាទាំងឡាយ មិនមាននិយាយប្រាប់យើងសោះឡើយ ។ ដោយហោចទៅ មុនកណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី ១៦ សេចក្ដីទាំងនោះក៏មិនបានពោលដល់ឡើយ ។ ប្រាកដជាការអន្តរាយសាបសូន្យនៃទីក្រុងអង្គរនោះ ប្រព្រឹត្តិទៅយ៉ាងយឺត ៗ ទ្រុឌទ្រោមទៅតាមយថាកម្ម នៅកណ្ដាលប្រទេស ដែលមានប្រជាជនកាន់តែរៀវរោយថយតិចទៅ ហើយត្រូវព្រៃព្រឹក្សារុករានទន្រ្ទានចូលមកបន្តិចម្ដង ៗ ។ ទើបទីក្រុងដែលគេបោះបង់ចោលទៅនោះ ទុកដូចជាមានសត្រូវមកព័ទ្ធឡោមជាថ្មីទៀត ។ ប៉ុន្តែក្នុងខណៈនោះ កំពែងដ៏ធំក្រាស់មាំនឹងកសិណដ៏ធំទូលាយ មិនបានជួយតទល់នឹងសត្រូវខ្មៅងងឹតមានឧបាយកលច្រើនយ៉ាងនោះបានទេ ទាំងមិនប្រើដំរីសឹកឬម្សេវកាំភ្លើងធំ សម្រាប់បំផ្លិចបំផ្លាញឬវាយកំទេចឡើយ ។ នៅក្នុងទំព័រមួយដែលមានពោលជាញឹកញយនោះ លោកព្យែរលោទីបាននិយាយប្រាប់យើងថា « ដើមជ្រៃនៅបុរាណដ្ឋាន » នោះឯងដែលបានឡើងសោយរាជ្យជាម្ចាស់លើក្រុងអង្គរ អស់វេលាជាង ៥ សតវត្សរ៍ » មុនដំបូងបង្អស់ មានតែគ្រាប់តូចមួយទេ ដែលខ្យល់បក់ទៅព្រោះសាបលើក្បាច់ឬលើកំពូលប្រាសាទ ប៉ុន្តែដល់កាលណាវាដុំពន្លកឡើង ហើយវាមានឫសឆ្មារ ៗ ចាក់ជ្រែកចូលទៅក្នុងចន្លោះថ្មចុះទៅ ៗ ហាក់ដូចមានវិញ្ញាណដឹកនាំចុះទៅសំដៅទៅរកដី តែកាលណាបានជួបប្រទះនឹងដី វាក៏ដុះធាត់ធំឡើងភ្លាមដោយមានជាតិអាហារបរិបូណ៏ ហើយតាំងញែកបំបែកថ្មឲ្យប្រែប្រួល ទៅសព្វអន្លើ . . . . . . . . . . . . . » ។
ទីក្រុងដ៏ថ្លៃថ្លា ជាទីក្រុងធំទូលាយមួយ ក្នុងចំណោម « ក្រុងស្លាប់ » នៅទ្វីបអាស៊ីនេះ ហើយជាទីដេរដាសដោយព្រៃព្រឹក្សាលតាវល្លិ ជាព្រៃមានជម្ងឺឲ្យកើតគ្រុនរងា ជាសត្រូវនឹងមនុស្សជាតិ ដែលហ៊ានចូលទៅជ្រកកោននៅទីនោះ ប្រាកដជាមិនមែនជាគេបោះបង់ចោលមានរយៈកាលត្រឹមជាង ៥០ ឆ្នាំទេ ។

តាមសេចក្ដីដំណាល របស់ពួកលោកសង្ឃកាតូលិកជាតិអេស្ប៉ាញ៉ុល ឬប៉រទុយគេស ដែលបានព្យាយាមមិនសម្រេច អំពីការគិតផ្លាសចិត្តគំនិតរាស្រ្តជាតិខ្មែរឲ្យជឿសាសនាគ្រិស្ត កាលពីចុងសតវត្សរ៍ទី ១៦ នោះ ពួកខ្មែរបានប្រទះឃើញអង្គរដោយខ្លួនឯង ក្នុងឆ្នាំ ១៥៧០ កាលពីមុនមកនោះ គេមិនដែលឃើញមិនដែលស្គាល់អង្គរឡើយ ។
កាលពីក្នុងឆ្នាំ ១៦០១ នោះលោកគ្រូ P-Marcelo de Ribadeneyra ជាពួកសង្ឃនិកាយមួយ បានសរសេរទុកក្នុងសៀវភៅ Histiria de las islas de l'Archipelago របស់លោកថាៈ « នៅស្រុកខ្មែរ មានបុរាណវត្ថុនៅទីក្រុងជាន់ចាស់មួយ ដែលមានអ្នកខ្លះនិយាយថា ពួករោម៉ាំងឬស្ដេចអាលេក្សងដ្រ៍មហារាជបានកសាងឡើង ជារបស់ចំឡែកអស្ចារ្យតែមិនមានអាយណាមួយ នៅក្នុងទីបុរាណដ្ឋាននោះឡើយក្រៅពីពួកសត្វព្រៃ » ។
ក្នុងពីរបីឆ្នាំតមក ក្នុងឆ្នាំ ១៦០៤ មានបព្វជិតអេស្បាញញ៉ុល ១ រូបទៀតគឺលោកគ្រូ Gabriel Quiroga de San Antonio, និកាយ Saint Dominique បានបោះពុម្ពផ្សាយសេចក្ដីរាយការ ១ និយាយពីស្រុកខ្មែរ ក្នុងស្រុក Valladolid នៅវេលាត្រឡប់មកពីស្រុកហ្វីលីពីនវិញ នោះមានវគ្គមួយនិយាយដល់របស់សំបើមអស្ចារ្យ « អំពីអង្គរ » ដែលការប្រទះឃើញនោះ ធ្វើឲ្យស្ដេចនឹងរាស្រ្តជាតិខ្មែរមានសេចក្ដីកោតស្ញប់ស្ញែងជា ច្រើន ។ ចូរយើងមើលសេចក្ដីរបស់លោកដូច្នេះ « អង្គរនោះ ជាកិច្ចការស្នាដៃដ៏ថ្លៃថ្លា មានកំពែងថ្មយ៉ាងមាំទំហំជុំវិញ ១៦ គីឡូម៉ែត្រ កម្រាស់កំពែង ៤ ព្យាម មានកំពស់ ៥ ព្យាម មានចន្លោះច្រកប្រឡោះជិត ៗ គ្នា ដែលមានរូបជាសត្វដំរី, ខ្លាត្រី, ខ្លាធំ, សិង្ហ, សត្វឥន្រ្ទីនឹងឆ្កែ ហើយមានត្រាចម្លាក់នឹងអក្សរ ដែលមិនមានអ្នកណាស្គាល់នឹងដឹងឮឡើយ ។ គេហដ្ឋានទាំងពួង សុទ្ធតែធ្វើពីថ្មយ៉ាងល្អចំណាប់មានផ្លូវថ្នល់ខ្វាត់ខ្វែងសុទ្ធ តែមានរបៀបរៀបរយ ហើយផ្ទះទាំងនោះមានក្បាច់ចម្លាក់ មានទ្វារធំ មានធ្លា មានបន្ទប់ មានល្វែង ដូចជារបស់ពួករោមម៉ាំង ។ គេបានឃើញទទឹកនឹងព្រែកជីកជាច្រើន ហើយពីរយៈមួយទៅរយៈមួយនោះ គេឃើញមានវត្តនឹងសាធារណៈមន្ទីរ . . . » ។ លោកបព្វជិតជាតិកាស្ទីយ៉ង់ បាននិយាយតទៅទៀត អំពីកំពូលទាំង ៥ ត្រង់កណ្ដាលប្រាសាទអង្គរវត្ត ព្រមទាំងស្ពានយក្ស ( ស្ពាននាគ ) ដែលលោកភាន់ច្រឡំថានៅលើទន្លេមេកុង ។ នៅទីបំផុតនៃសេចក្ដីអធិប្បាយអំពីអង្គរ លោកគ្រូ San Antonio បានតាំងគណៈអ្នកផ្សាយសាសនាជាតិប៉រទុយគេសពីររូប ជាគណៈនិកាយជាមួយនឹងលោក ឲ្យជាអ្នកផ្សាយដំណឹងរបស់លោក គឺៈ « លោកគ្រូ Fray Antonio Dorta នឹងលោកគ្រូ Louis de Fonseca ជាសង្ឃនិកាយប្រចាំប្រទេសឥណ្ឌៀប៉ែកខាងកើត ដែលធ្លាប់នៅក្នុងទីនោះជាយូរអង្វែង ។

(មានត)

រឿង អ្នកដំណើរពីរនាក់ដណ្តើមគ្នាដេកកណ្តាល

2008-08-15T22:30:00.001+10:00

ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ភាគ ២ ទំព័រ ១១២-១១៥

កាលពីព្រេងនាយ មានមនុស្សពីរនាក់ដើរទៅផ្លូវឆ្ងាយ ចួនយប់ក្នុងព្រៃងងឹតដើរទៅមិនរួច បបួលគ្នាដេកក្នុងព្រៃ ។ អ្នកទាំងពីរនាក់ ចង់ដេកកណ្តាលតែរៀងខ្លួន ប៉ុន្តែមិនដឹងគិតធ្វើដូចម្តេចនឹងបានដេកកណ្តាល ។ បុរសទាំងពីរនាក់គិតគ្នាថា " បើដូច្នោះ យើងដេកយកជើងទល់គ្នា " ហើយបុរសទាំងនោះ ក៏ដេកយកជើងទល់គ្នាទាំងពីរនាក់ទៅ ។ ក្រោយមកមានខ្លាមកឃើញមនុស្សដេកយកជើងទល់គ្នា ហើយទទូរសំពិតជិត មើលមិនដឹងជាសត្វអ្វីវែងដូច្នោះ ឆ្ងល់ណាស់ត្បិតមិនដែលឃើញ ក៏បបួលអស់សត្វឯទៀតជាច្រើន មានទាំងដំរី ក្របី គោ រមាស រមាំង ក្តាន់ប្រើស ទ្រាយ ចចក ស្វាន ស្វា គ្រប់សត្វទាំងអស់មកមើល គ្មានសត្វណាមួយស្គាល់សោះ ។ ក្រោយមកទៀត សត្វទាំងអស់នោះគិតគ្នាថា " ឥឡូវនេះ នឹងមានអ្នកឯណាស្គាល់សត្វនេះ? ពួកយើងបបួលគ្នាមកមើលសត្វនេះ ច្រើនភាសាណាស់ហើយ នៅសល់សត្វអ្វីទៀត ដែលមិនទាន់បានមកមើល? " ។ អស់សត្វទាំងនោះ គិតគ្នាទៅ ឃើញនៅសល់តែទន្សាយពុំបានមក, មួយទៀត ឮល្បីថា " ទន្សាយនោះ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ចេះនិយាយក្បួនច្បាប់ទម្លាប់ ចេះកលមាយា ចាំទំនឹមទំនៀមច្រើនបើដូច្នេះ យើងប្រើបងដំរីឲ្យទៅអញ្ជើញបងទន្សាយនោះទើបបាន ត្បិតបងទន្សាយបើមាននរណាទៅពឹងការអ្វីគាត់ៗ កាន់ខ្លួនណាស់ " ។ សត្វទាំងនោះ គិតគ្នាហើយ ឲ្យដំរីទៅអញ្ជើញទន្សាយ ។ ដំរីក៏ទៅ ឃើញទន្សាយអង្គុយនៅលើក្បាលដំបូក ។ ទន្សាយឃើញដំរីដើរយេកយោកមកពីនាយ ក៏សួរថា " បងដំរី! មានហេតុអ្វី បានជារលះរលាំងមក? " ។ ដំរីឆ្លើយថា " បងទន្សាយ! ត្បិតមានសត្វអ្វីមួយចំឡែកណាស់ គ្មាននរណាស្គាល់សោះ បានជាអស់សត្វក្នុងព្រៃនេះ ឲ្យខ្ញុំមកអញ្ជើញបងទន្សាយឯងទៅមើល ក្រែងបងទន្សាយឯងស្គាល់សត្វនោះ" ។ ឯទន្សាយឮដូច្នោះ ហើយសួរថា " សត្វនោះដូចម្តេច តូចឬធំ វែងឬខ្លី ? ។ ដំរីថា " សត្វនោះ ធំចុង ធំគល់ តូចកណ្តាល ហើយវែងប្រមាណប្រាំហត្ថ " ។ ទន្សាយឮដូច្នោះឆ្លើយឡើងថា " ឱបើដូច្នោះ បងដំរីកុំព្រួយចិត្ត ចាំខ្ញុំទៅមើលឲ្យស្គាល់សត្វនោះ ប៉ុន្តែបងដំរីឯង ឲ្យខ្ញុំជិះលើក្បាលបងឯងទៅ " ។ ដំរីឮដូច្នោះហើយ ដើរចូលតៅឱនក្បាលឲ្យទន្សាយជិះលើក្បាល ទន្សាយធ្វើជាក្អេងក្អាង លុះទៅដល់ហើយ ចុះពីក្បាលដំរី យកស្លឹកឈើដែលមានស្នាមដង្កូវវារដូវជាអក្សរ កាន់លើកឡើងធ្វើជាសំបុត្រថា " អស់បងប្អូនស្តាប់ខ្ញុំ ត្បិតខ្ញុំជាបម្រើព្រះឥន្រ្ទៗ លោកប្រើឲ្យនាំសំបុត្រមក " ហើយទន្សាយឡើងលើដំបូកធ្វើជាអានសំបុត្រថា " សត្វនេះ ព្រះឥន្រ្ទលោកប្រើមក ឈ្មោះសត្វយោគីយោគា យកទាំងអស់គ្នា យកទាំងអញ យកទាំងឯង " ។ អស់សត្វឮទន្សាយមើលសំបុត្រថា " ព្រះឥន្រ្ទឲ្យមកយកទាំងអស់គ្នា " ក៏ស្ទុះបោលជាន់គ្នាស្លាប់ បាក់ដៃបាក់ជើងពាសពេញ ស្រែកលាន់ទាំងព្រៃ ។ មនុស្ស២នាក់នោះ ដឹងថាសត្វទាំងនោះ ផ្អើលភ្ញាក់រត់ជាន់គ្នាស្លាប់ដូច្នោះ ក្រោកឡើងលើកដៃសំពះទន្សាយថា " បងទន្សាយ មានគុណនឹងយើងខ្លាំងណាស់ បើប្រសិនជាយើងមិនបានបងទន្សាយមកធ្វើឧបាយកលឲ្យយើងទេ នោះសមខ្លាវានឹងខាំយើងស៊ីជាចំណីវាទៅហើយ, បងទន្សាយឯងមានប្រាជ្ញាល្មមធ្វើជាសុភាបាន" ។
ឯមនុស្សទាំងពីរនាក់ មើលទៅឃើញអស់សត្វជាន់គ្នាស្លាប់ពេញព្រៃដូច្នោះ បបួលគ្នាអារយកសាច់រែកទាំងពីរនាក់ ដើរទៅបន្តិច ឃើញខ្លាសំគមមួយដំរីជាន់បាក់ជើង ដើរបានតិចៗ ក៏បបួលគ្នាយកខ្សែចងដឹងយកទៅ លុះដើរទៅបន្តិចជួបនឹងអ្នកបររទេះគោ ។ ឯអ្នកបររទេះគោនោះ ឃើញអ្នកទាំងពីររែកសាច់មកដូច្នោះក៏បញ្ឍប់រទេះសួរថា " អ្នកធ្វើដូចម្តេច ក៏បានសាច់ច្រើនម្ល៉េះ? ។ អ្នកនោះបញ្ឆោតថា " ឆ្កែកំបាក់ជើងខ្ញុំនេះឯង វាដេញខាំ ត្បិតឆ្កែនេះ ជាឆ្កែប្រដេញ វាតែងតែដេញសត្វមក មិនដែលស្ងួតឆ្នាំងដល់មួយពេលទេ ក្រែងតែគ្មានសត្វ បើព្រៃឯណាមានសត្វហើយ មិនដែលរួចពីអាក្លឹកឆ្កែប្រដេញខ្ញុំនេះទេ ឲ្យតែវាឃើញស្នាមជើងនោះ សង្ឃឹមថាបានឲ្យលាងឆ្នាំងចាំឲ្យហើយទៅ មុខជានឹងបានមិនដែលខានទេ " ។ ឯអ្នកបររទេះគោ ឮអ្នកនោះនិយាយអួតប្រាប់ដូច្នោះ ហេតុតែជាមនុស្សល្ងង់មិនស្គាល់ក៏ចង់បានខ្លាកំបាក់ជើងសំគមនោះ គិតថា ជាឆ្កែមែនទែន ហើយនិយាយអង្វរលួងលោមថា " បើដូច្នោះ អ្នកអាណិតខ្ញុំៗ សុំទិញឆ្កែអ្នកយកទៅប្រដេញត្បិតស្រុកខ្ញុំមានសត្វច្រើនណាស់ " ។ អ្នករែកសាច់ឆ្លើយថា " បើខ្ញុំលក់ឆ្កែនេះឲ្យអ្នកទៅ ផ្ទះខ្ញុំសមនឹងស្ងួតឆ្នាំងហើយ រកអ្វីស៊ីគ្នានទេ ប៉ុន្តែអ្នកបានជួបនឹងខ្ញុំម្តង បើមិននិយាយគ្នាក៏មិនបាន, ឆ្កែខ្ញុំនេះ ខ្ញុំស្រឡាញ់វារកអ្វីប្រៀបគ្មានទេ បើអ្នកចង់ទិញ តើអ្នកឲ្យថ្លៃប៉ុន្មាន ? " ។អ្នកបររទេះគោឆ្លើយថា " ខ្ញុំមានតែគោមួយនឹមនេះឯង ហើយគោនេះ ខ្ញុំស្រឡាញ់រកអ្វីប្រៀបគ្នាទេ ត្បិតបរមួយថ្ងៃរាល់ល្ងាចមិនឈប់សោះក៏បាន ក្នុងមួយថ្ងៃឲ្យទឹកផឹកតែម្តង ទាំងល្បឿនទៀតក្នុងស្រុកអាយនេះ គ្មានគោណាលឿនស្មើទេ, តែឥឡូវនេះ ចិត្តខ្ញុំចង់បានឆ្កែអ្នកឯង យកទៅដេញសត្វឯស្រុកខ្ញុំៗ សុំដូរថ្នូរគោមួយនឹម ព្រមទាំងកណ្តឹង ចង្រ្កង់ ត្រដោក ខ្សែទាម ខ្សែចន្ទោលគ្រប់ប្រដាប់ ស្រាប់តែឡើងជិះបរតែម្តង, ខ្ញុំសុំតែខ្លួននិងប្រពន្ធចុះចេញ" ។ អ្នករែកសាច់ឮអ្នកបររទេះថា " ដូចជាគោមួយនឹងគ្រប់ប្រដាប់ ស្រាប់តែឡើងបរ " ក៏នឹកអរក្នុងចិត្តណាស់ ដោយសាររែកសាច់វាធ្ងន់ផង ហើយធ្វើជាមិនចង់ដូរទេ តែក្នុងចិត្តដូរណាស់ និយាយថា " ឆ្កែខ្ញុំនេះ ខ្ញុំស្រឡាញ់ណាស់, ឥឡូវអ្នកមកសុំដូរពីខ្ញុំទៅ ខ្ញុំខំកាត់ចិត្តដូរឲ្យអ្នកទៅចុះ, ប៉ុន្តែអ្នកថ្នមវាឲ្យល្អ កុំឲ្យវាអត់ឃ្លាន ហើយអ្នកយកសាច់នេះ ទុកឲ្យវាស៊ីតាមផ្លូវទៅ " ។ ឯអ្នករែកសាច់ ឲ្យសាច់ទៅអ្នកនោះល្មមខ្លាស៊ីឆ្អែត ហើយយកសាច់ដាក់លើរទេះបរទៅ ។ អ្នកម្ចាស់រទេះគោនោះ ក៏ដឹកខ្លាសំគមកំបាក់ជើងទេ ទៅបន្តិចទៅ ឲ្យសាច់ទៅខ្លាស៊ីជារឿយៗ ។ ខ្លានោះបានសាច់ស៊ី មានកម្លាំង ក៏ក្រាញមិនចង់ទៅ ត្រាតែដាច់ខ្សែ ហើយដើរចូលក្នុងព្រៃទៅ, អ្នកនោះដឹងថាខ្លាបោលចូលទៅក្នុងព្រៃហើយ ក៏រត់ទៅតាមចាប់ ហើយហៅថា " បឺសៗ ! អាក្លឹកមកឯអាយ" ។ ខ្លាឃើញមនុស្សទៅជិត បែរមកគំរាមធ្វើហ៊ែៗ ហ៊ៗ សន្ធាប់ឲ្យអ្នកនោះ ។ អ្នកនោះ ឃើញខ្លាគំរាមមុខគួរឲ្យខ្លាចដូច្នោះ ក៏ថយមកក្រោយវិញ មិនហ៊ានតាមទៅទៀត ប៉ុន្តែនឹកស្តាយ មើលទៅរទេះបរទៅបាត់ មិនដឹងជាទៅដល់ណា ។ អ្នកម្ចាស់ខ្លាបានរទេះគោនោះហើយ ក៏ម្នីម្នាដាក់អម្រែកលើរទេះ ឡើងជិះទាំងពីរនាក់ បរជាប្រញាប់ទៅ ឲ្យតែហួសពីមុខម្ចាស់រទេះនោះ ។ ឯអ្នកម្ចាស់រទេះដល់ខ្លាបោលចូលព្រៃទៅហើយ នឹកស្តាយណាស់ មិនដឹងគិតធ្វើដូចម្តេច ក៏បបួលប្រពន្ធត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ ។

យកហេះទៅដូរហោះ

រឿង ក្មេងកំព្រា

2008-08-15T22:21:00.002+10:00

ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរភាគ២ ទំព័រ ១៤៨-១៥៨

កាលពីព្រេងនាយ មានបុរសង្នកស្រែម្នាក់ ប្រកបរបរចិញ្ចឹមជីវិតតែនឹងដាក់ជុយយកត្រី មកលក់ដូរប៉ុណ្ណោះ ។ បុរសនោះ មានកូនប្រុសពីរនាក់ កូនបង អាយុ ១៣ ឆ្នាំ កូនប្អូនអាយុ ១១ ឆ្នាំ ។ ប្រពន្ធស្លាប់ទៅ គាត់នៅពោះម៉ាយជាមួយ នឹងកូនទាំងពិរ ហើយរកស៊ីចិញ្ចឹមកូនតែនឹងដាក់ជុយដដែល ។ វេលាដែលបុរសនោះ ទៅព្រៃ រកវល្លិ៍ផ្តៅធ្វើជុច តែងយកកូនបងទៅជាមួយ, ឯកូនប្អូនទុកឲ្យនៅចាំផ្ទះ ។
ថ្ងៃមួយ កូនប្អូនមានសេចក្តីសង្ស័យនឹងឪពុកទៅព្រៃបោចវល្លិ៍ផ្តៅធ្វើជុច ពេកណាស់ ព្រោះចង់ដឹងថា តើឪពុកធ្វើជុចយ៉ាងណា ខ្លួនមិនដែលឃើញសោះ ក៏និយាយប្រាប់ឪពុកថា «ឪ! ខ្ញុំមិនហ៊ាននៅផ្ទះតែម្នាក់ឯងទេ ខ្ញុំខ្លាចណាស់! សូមយកខ្ញុំទៅព្រៃជាមួយផង» ។ ឪពុកក៏ព្រមយកកូនប្អូនទៅជាមួយ ។ លុះទៅដល់ព្រៃឪ ពុកក៏ខំប្រឹងរកបោចវល្លិ៍ផ្តៅបានហើយ យកមកពុំច្រៀកជាចម្រៀតតូចៗ ល្មមនឹងធ្វើជាសរសៃជុយ គាត់ក៏រែងធ្វើជាជុចទៅ ។ កូនបងដែលធ្លាប់តែតាមឪពុកទៅព្រៃធ្វើជុចសព្វៗថ្ងៃ មិនដឹងជាឪពុកធ្វើជុចយ៉ាងណាឡើយ ព្រោះមិនយកចិត្តទុកដាក់នឹងការងារនោះសោះគ្រាន់តែបានឃើញជុច ជាប់ត្រីប៉ុណ្ណោះ ។ ឯកូនប្អូនដែលទើបតែនឹងបានតាមទៅក្នុងថ្ងៃនោះ ក៏ខំពិនិត្យ មើលឪពុកធ្វើជុច ចាប់តាំងពីកាន់កាំបិតយកទៅកាប់វល្លិ៍ផ្តៅ រហូតដល់កើតជារាងជុច យកទៅដាក់ត្រី ជាប់បានត្រីហើយ យកត្រីមកដុតមកអាំង ចម្អិនជាចំណីអាហារ ។
ជួនជាថ្ងៃមួយនោះ ឪពុកភ្លេចមិនបានយកដែកភ្លើងទៅ គ្មានអ្វីនឹងបង្កាត់ភ្លើង អាំងត្រីឲ្យកូនបរិភោគ ក៏ទៅកាប់ឫស្សីស្ងួតមួយកំណាត់ យកមកកូតនឹងគ្នាឲ្យទាល់តែក្តៅ កើតជាភ្លើងឆេះបាន ហើយគាត់បង្កាត់អាំងត្រី ឲ្យកូនទាំងពីរនាក់បរិភោគចម្អែតផ្ទៃមួយពេលទៅ ។
ចំណេរចេរកាលមកខាងក្រោយ ឪពុកមានជំងឺជាទម្ងន់ ស្លាប់ទៅ ។ កូនទាំងពីរនៅកំព្រារញង់ ឥតមេបានឹងចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សា រស់នៅដោយទ្រព្យបន្តិចបន្តួចដែលសល់ពីឪពុក មិនយូរថ្ងៃខែប៉ុន្មានក៏អស់ទ្រព្យនោះទៅ ទើបប្អូននិយាយនឹងបងថា «ឱបងអើយ! កាលពីដើមយើងបានឪពុកទំនុកបម្រុង រកស៊ីចិញ្ចឹមយើងទាំងពីរនាក់យើងឥតមានសេចក្តីព្រួយលំបាកអ្វីឡើយ ចាំតែបរិភោគស្រាប់ៗ ឥឡូវនេះឪពុកយើងស្លាប់ចោលទៅហើយ ឯយើងទាំងពិរនាក់សោតទៀត ក៏មិនទាន់ពេញកម្លាំងល្មមនឹងរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតបានដោយខ្លួនឯង ទាំងបងក៏នៅតូច ទាំងខ្ញុំក៏នៅតូចនឹងទៅរកស៊ីឈ្នួលជួលព័ទ្ធអ្នកជិតខាង ក្រែងគេមិនព្រមទទួល ពីព្រោះយើងជាមនុស្សកំព្រាអនាថា រកទីពឹងគ្មាន គេមិនហ៊ានឲ្យនៅជាមួយ គេមិនទុកចិត្តយើង ហេតុតែយើងគ្មានមេបាថែរក្សា បើដូច្នេះ តើបងគិតយ៉ាងណា ឲ្យបានរស់នៅជាមួយនឹងគេឯង បង! អង្ករយើង ថ្ងៃនេះនៅតែ ១ ទូកដៃ ល្មមតែល្ងាចនេះ, ថ្ងៃស្អែកគ្មានអង្ករដាំបាយបរិភោគទេ, បង! ដើរសូមទានគេឬដូចម្តេចហ៎ះ! ខ្ញុំមិនទៅសូមទេខ្មាសគេណាស់ ស៊ូតែពីស្លាប់» ។ បងសួរប្អូន «ម្តេចក៏អូនថាយ៉ាងនេះ?» ។ ប្អូនឆ្លើយតបទៅនឹងបងថា «ខ្ញុំមានដៃពីរជើងពីរ គំនិតមារយាទ ដូចអ្នកទាំងពួងដែរ» ។ «ឱ! ប្អូនឯងគិតយ៉ាងហ្នឹង? ពិតមែនតែមានដៃពីរជើងពីរ គំនិតមារយាទដូចង្នកទាំងពួងមែនហើយ តែខ្លួនយើងនៅតូចណាស់ មិនអាចនឹងពុនរែក កាប់គាស់ លីសែងអ្វីបានឡើយ » ។ «ឱ! បងអើយ សត្វចាបវាដែលទៅពុនរែក លី សែងឯណាដែរឬ? ម្តេចក៏វាចិញ្ចឹមកូនវារស់ ហើយកូនវាទៀត ធំឡើងរកស៊ីដូចមេវាទៀតបាន, ចុះបង ម្តេចក៏មិនគិតដល់ការងាររបស់ឪពុកយើងផង ?» ។ «ប្អូន! លាក់បាំងអី្វ! កាលពីខ្មោចឪយើងនៅរស់នៅឡើយ គាត់រកស៊ីចិញ្ចឹមយើងតែនឹងដាក់ជុច ប៉ុន្តែបងមិនដឹងថាគាត់ធ្វើជុច យកទៅដាក់ត្រីយ៉ាងណាទេ បងចាំតែឆ្អិនតែម្ង ។ ម្យ៉ាងទៀតកាលគាត់យករបស់អ្វីមកធ្វើជុច ក៏បងមិនចាំ ហើយគាត់ធ្វើជុចនោះមានសណ្ឋានបែបណា ក៏បងមិនដឹងទាំអអស់, បើដូច្នោះ ឲ្យបងធ្វើដូចម្តេចកើត ឃើញតែការសំទានរកស៊ីឈ្នួលគេហ្នឹងហើយ ដូចជាស្រួលគ្រាន់បើ ប្អូន! ណ្ហើយចុះ! កាត់កេរ្តិ៍ខ្មាសសិនទៅចុះ ទម្រាំយើងធំល្មរកស៊ីខ្លួនឯងបាន! ។ «ទេ!បង ខ្ញុំមិនទៅសូមទានឬស៊ីឈ្នួលគេទេ ខ្មាសគេណាស់ ពីព្រោះពូជយើងមិនដែលសុំទាន ឬស៊ីឈ្នួលគេបើទុកជាពីជីតាទួតលួតលាមក ធ្លាប់សុំទាន ឬស៊ីឈ្នួលឲ្យកម្លាំងគេប្រើដូចជាសត្វតិរិច្ឆានក៏ដោយ ខ្ញុំមិនព្រមប្រព្រឹត្តតាមបវេណីវង្សត្រកូលនោះដែរ, នៃបង! ប្អូនគិតឃើញថា «កាលបើមានអ្នកសម្បុរសចិត្តល្អ ដាក់ទានឲ្យយើង ឬ ក៏បានទៅច្រកកោននឹងចៅហ្វាយនាយ យើងក៏បានស្រួលបន្តិចទៅ, តែបើប្រទះពារទៅលើអ្នកចិត្តតក់ម៉ក់អាក្រក់សំឡក់ភ្លែកស្លែ ដូចភ្នែកមៀម គំហកគំរាមយើងដូចសត្វតិរិច្ឆាន តើយើងយកមុខទៅទុកឯណា? ម្យ៉ាងទៀត អ្នកចិត្តល្អក្តី អ្នកចិត្តអាក្រក់ក្តី កាលគេហុចរបស់មកឲ្យយើងដោយដៃគេ យើងយកដៃទៅទទួលទានគេ ចុះដៃជាដៃ ជើងជាជើងមាត់ជាមាត់ ដូចគ្នាទាំងអស់ ម្តេចក៏ដៃគេគ្មានសំពេះសុំអ្នកណា? មាត់គេមិនហានិយាយសុំអ្នកនា? អន់អ្វីតែដៃជើងមាត់យើងជាងគេម្ល៉េះ ? បងគិតមើលចុះ ប្អូនថាប៉ុណ្ណេះខុសឬត្រូវ?» ។ «បើដូច្នោះ ប្អូនចេះចាំការងាររបស់ឪពុកយើងដែរឬ? »បងសួរទៅប្អូនវិញ ។ «អើ! មិនងីទេបង! ប្អូនចាទាំងអស់, បងកុំព្រួយ! កុំគិតទៅសូមទាន ឬស៊ីឈ្នួលឲ្យកម្លាំងគេប្រើ វាថោកខ្លួនណាស់ យើងនេះមិនមែនជាសត្វតិរិច្ឆាន គេវាយឯកើតវាយឯលិចដូចសុខនពេកទេ ឪពុកគាត់ទុកកាំបិតព្រាឲ្យមួយដែរតើ! យើងទៅព្រួយង្វី សត្វបើគ្រាន់ចិញ្ចឹមជីវិតមួយប៉ុណ្ណឹង ។ «អើ! បើយ៉ាងហ្នឹង ប្អូនគិតការងារឪពុកទៅចុះ ។
ឯប្អូនជាក្មេងមានប្រាជ្ញា ក៏ប្រារព្ធធ្វើជុចកើត យកទៅដាក់ត្រីបានដូចបំណង ។ លុះថ្ងៃក្រោយកន្លងមកទៀត ប្អូនអង្គុយគិតតែម្នាក់ឯង មិនចេញវាចាប្រាប់បងសោះថា «ឪពុកអញ គាត់ចេះធ្វើជុចដាក់ត្រីប៉ុណ្ណោះ ឯសត្វឯទៀតៗ គាត់ដាក់ជុចមិនបានឃើញថា ប្រាជ្ញាគាត់នៅខ្សោយណាស់, បើដូច្នោះ អញរកឧបាយនឹងធ្វើជុចដាក់សត្វម្រឹគ មានសត្វជ្រូកព្រៃ ឈ្លូស រមាំងជាដើម ។ លុះគិតឃើញដូច្នោះហើយ ក៏និយាយប្រាប់បង «បង! យើងគិតទៅរកដាក់ជុចឯព្រៃវិញ ក្រែងបានជាប់ជ្រូកព្រៃ ឈ្លូស រមាំង ជាសត្វធំ ៗ មានសាច់ច្រើន» ។ បងក៏សុខចិត្តតាមប្អូនទាំងអស់ ព្រោះយល់ឃើញថា ប្អូនចេះចាំកិច្ចការរបស់ឪពុកពិតប្រាកដមែន, ហើយក៏បណ្តើរគ្នាពិរនាក់បងប្អូន ចូលទៅក្នុងព្រៃស្រោងជាទីរហោស្ថាន ។ ទៅដល់ពាក់កណ្តាលព្រៃ បងស្រេកទឹកយ៉ាងខ្លាំង ក៏និយាយប្រាប់ប្អូនថា «ប្អូន! បងស្រេកទឹកណាស់! រកទឹកឯណាផឹកបាន?» ។ ប្អូនឆ្លើយថា «កាលឪពុកយើងរស់នៅ បើដើរទៅទីណាដែលគ្មានទឹក គាត់តែងជីដីត្រង់កន្លែងណាសើមៗ យូរៗទៅ ចេញទឹកបាន, បើដូច្នេះ បងជីលមើល!» ។ «ជីកឯណាកើត រប់អស់កម្លាំងយ៉ាងនេះ» ។ «អើ! បើដូច្នោះ ចាំដើរទៅខាងមុខបន្តិចសិន ក្រែងជួនប្រទះទឹក» ។ ដើរបានបន្តិចទៅ ក៏ជួបប្រទះត្រពាំងមយយមានទឹកថ្លា ពាសពេញដោយផ្កាឈូកផ្លែឈូក បងប្អូទាំងបិរនាក់ ក៏នាំគ្នាងូតទឹក ផឹកទឹក បេះផ្លែឈូកស៊ីតាមសប្បាយហើយក៏ទៅសម្រាននៅក្បែរមាត់ត្រពាំងនោះ មួយស្របក់ ។ លុះមានកម្លាំងល្មនឹងដើរទៅទៀតបាន ក៏នាំបងប្អូនដើរទៅ ទៅដល់ព្រៃធំមួយ ឈ្មោះព្រៃហិមពាន្ត មិនដែលមានមនុស្សណាទៅដល់សោះ បានឃើញពួកសត្វម្រឹគជាច្រើននៅអាស្រ័យក្នុងព្រៃនោះ ប្អូននិយាយនឹងបងថា «បង! យើងឈប់នៅក្នុងព្រៃនេះហើយ មើលទៅព្រៃនេះសម្បូណ៌សត្វម្រឹគិម្រឹគាណាស់, យើងគិតធ្វើជាធ្នះមួយនៅលើចុងឆើ ហើយខ្ញុំរកផ្តៅមកធ្វើជុចដាក់សត្វទាំងនោះ យកមកធ្វើជាចំណីអាហារ» ។ ប្អូនធ្វើហើយ ឲ្យបងនៅអាស្រ័យលើធ្នេះនោះទៅ ខ្លួនទៅរកបោចផ្តៅ យកមកធ្វើជុចដាក់សត្វព្រៃ រៀបធ្វើជាចំណារចារជុំវិញព្រៃ ហើយទុកតែផ្លូវ១ ល្មមសត្វនោះដើរចូលបាន ដូចជាធ្វើកន្លែងដាក់ត្រីដែរ ។ ពេលនោះ មានជ្រូកព្រៃមួយដើរសំដៅពីនាយមក ហាក់ដូចជាគ្មានកោតក្រែងដល់អ្វីសោះ ដើរមកតាមចន្លោះផ្លូវដែលកុមារនោះចារ ទៅដល់ត្រង់កន្លែងដាក់ជុច ក៏ស្រាប់តែជាប់គ្នុងជុចកុមារ។ ជ្រូកនោះខំបម្រះននៀលរើយ៉ាងណាក៏មិនរួច ជុចរឹតរួតជ្រូកព្រៃនោះយ៉ាងតឹង ស្ទើរតែដកដង្ហើមមិនរួច ។ មិនយូរប៉ុន្មានជ្រូកនោះក៏ដាច់ខ្យល់ស្លាប់ទៅ ។ កុមារទាំងពីរ ឃើញជ្រូកព្រៃជាប់ជុចស្លាប់ដូច្នោះហើយ ក៏ត្រេកអរពេកណាស់ នាំគ្នាដោះអូសចេញពីជុច គិតយកមកអាំងឆ្អើរ ធ្វើជាអាហារបរិភោគ ។ ជូនជាវេលានោះ ដែកភ្លើងដែលដាក់ក្នុងហោប៉ៅអាវបង ក៏អស់ប្រឆេះរលីង គ្មានអ្វីធ្វើភ្លើងនឹងបង្កាត់អាំងឆ្អើរជ្រូក, បងទាល់គំនិត មិនដឹងគិតធ្វើយ៉ាងណា ។ ឯប្អូនជាក្មេងមានគំនិត បានដឹងជាក់ប្រាកដពីកាលឪពុកនៅ នាំទៅព្រៃ បើគ្មានភ្លើងបង្កាត់ចម្អិនអ្វីៗ គាត់តែងទៅកាប់ឫស្សីស្ងួតមកកួតគ្នា ឲ្យកើតជាភ្លើង ដុតអាំងបានតាមប្រាថ្នា ហើយបានចាំទុកក្នុងចិត្តរួចស្រេច ។ វេលានោះ ប្អូននិយាយប្រាប់បងថា «កាលពីឪពុកយើងគាត់នៅ បើគាត់ទៅព្រៃគ្មានភ្លើងដុតអាំងអ្វីៗ គាត់គាប់ឫស្សីយកមកកួតគ្នា ឲ្យកើតជាភ្លើងបាន, បើដូច្នោះ បងទៅចាំសត្វក្នុងទីនេះចុះ ខ្ញុំទៅរកកាប់ឫស្សីស្ងួតយកមកកួតធ្វើភ្លើងអាំង» ថាតែប៉ុណ្ណេះហើយ ក៏ទៅរកកាប់ឫស្សីបានយកមក ធ្វើតាមតម្រាឪពុកកើតមែន អាំងឆ្អើរជ្រូកនោះទៅតាមបំណង ឆ្អិនបានបរិភោគក្នុងវេលានោះទៅ ។ កុមារទាំងពីរនៅអាស្រ័យក្នុងព្រៃនោះអស់កាលជាយូរបានសេចក្តីសុខ សប្បាយ រកស៊ីតែនឹងដាក់ជុចសត្វព្រៃប៉ុណ្ណោះ ។ ពួកសត្វដែលដើរមកជាប់ជុចកុមារទាំងពីរនោះ តាំងតែពីសត្វជ្រូកព្រៃ រមាំង ឈ្លូស រហូតដល់ដំរី ។ រាត្រីមួយ កុមារប្អូនបានឃើញដំរីស្តមួយយ៉ាងធំ ដើរក្បែររធ្នះនោះ ក៏មានបំណងចង់ស៊ីសាច់ដំរី ទើបនិយាយប្រាប់បងថា «ខ្ញុំចង់ស៊ីសាច់ដំរីណាស់ ត្បិតមានដំរីស្តមួយយ៉ាងធំធាត់ ដើរមកក្បែរធ្នះយើងរាល់រាត្រី ខ្ញុំគិតដាក់ជុចយកដំរីនេះឲ្យបាន» ។ បងនិយាយឃាត់ថា «ណ្ហើយប្អូន កុំ!ដំរីនេះធំណាស់ ប្អូនដាក់វាមិនជាប់ទេ ឬថា ប្រសិនជាវាដើរមកជាប់ជុចប្អូនហើយ វាបម្រះត្រដររួចទៅនោះ វាខឹង, កាលបើវាខឹងហើយ ថ្ងៃក្រោយវាមកព្រេចធ្នះយើង, ល្អិតល្អោចខ្ទេចខ្ទី ហើយវាជាន់សម្លាប់យើង ស៊ីជាចំណីអាហារ ពុំលែងឡើយ» ។ «ទេ មិនអីទេបង កុំព្រួយ! នៅឲ្យតែស្ងៀមទៅចុះ ចាំមើលខ្ញុំធ្វើជុចដាក់ដំរីនេះឲ្យទាល់តែបាន » ។ ប្អូនថាដូច្នោះហើយ ក៏រកកាប់ផ្តៅក្រែកយ៉ាងធំៗ យកមករែងធ្វើជុច ដាក់ត្រង់កន្លែងដែលដំរីគោចរ ។
ឯដំរីដែលដើរមកសព្វរាត្រី ឥតមានគិតក្រែងអ្វីសោះឡើយ ដោយគិតថា «ព្រៃនេះ ស្រេចលើអញហើយ គ្មានអ្នកណាជាចំបងលើអញទៀតទេ» ក៏ដើរតម្រង់ត្រង់មកកន្លែងដែលកុមារដាក់ជុច ស្រាប់តែចូលទៅក្នុងជុច ជាប់ខ្លួនចង្អៀតណែនក្តន់ ខំបម្រះននៀលស្រែករោទិ៍រំពងព្រៃធំយ៉ាងណា ក៏មិនរួច, មិនយូរប៉ុន្មានដាច់ខ្យល់ស្លាប់ទៅ ។
កុមារទាំងពីរនាក់ បានឃើញដំរីជាប់ជុចស្លាប់ហើយ បបូលបងប្អូនបំពក់ភ្លើងភ្នក់យ៉ាងធំ ដុតឆ្អើរដំរី ។ វេលានោះ ក្លិយឈ្ងុយសាច់ដំរី ក៏ផ្សាយរហូតភពជាទីអាស្រ័យនៃយក្ស ដែលមានអំណាចគ្របសង្កត់ពួកយក្សឯទៀតៗ ។ យក្សនោះលាន់មាត់ថា ថ្ងៃនេះធុំក្លិនអ្វី ក៏ឈ្ងុយឈ្ងប់ម្ល៉េះ? មានអ្នកណាឆ្អើរសាច់ឯណាអេះ? បើដូច្នេះ អញនឹងទៅរកមើល ក្រែងបានមួយចម្អែត ពីព្រោះសាច់នេះក្លិនឆ្ងាញ់ណាស់ ហើយដោយស្មានទៅប្រហែលជាច្រើនផង បានជាធុំក្លិនផ្សាយមកដល់ទីអញយ៉ាងនេះអញទៅគំរាមយកស៊ីទាំងអស់ កុំឲ្យអ្នកឆ្អើនេះនោះវាបានស៊ី » គិតដូច្នេះហើយ ក៏ចាប់យកដំបងពេជ្រ គ្រវីហោះឡើងលើអាកាសវេហាស៍ ងាកមើលចុះឡើង ឃើញផ្សេងហុយៗ ត្រង់ព្រៃធំ ក៏ហោះចុះសំដៅទៅត្រង់កន្លែងផ្សែងនោះ ក្រឡេកមើលទៅឃើញក្មេងតូចពីរនាក់កំពុងឆ្អើរដំរី, គិតថា«ថ្ងៃនេះ ពេញជាមហាលាភហើយ បានទាំងចំណី បានទាំងម្ចាស់, បើដូច្នេះ តើអញនឹងស៊ីដំរីមុន ឬស៊ីក្មេងមុនអេះ? បើស៊ីដំរីមុន ក្រែងក្មេងនេះវាភ័យនឹងអញ រត់ពួនបាត់តៅ ឥឡូវនឹងស៊ីក្មេង គ្មានអ្វីគ្រាន់ធ្វើជាបង្អែម សម្រាប់លាងមាត់ខាងក្រោយ» ។ នៅទីបំផុតនោះ យក្សសម្រេចចិត្តថា«ណ្ហើយ! អញស៊ីដំរីមុនចុះ ទុកក្មេងស៊ីក្រោយជាបង្អែមវិញ ទើបជ្រះមាត់ស្រួល, ក្មេងនេះ វាមិនមែនរត់ពួនទៅឯណាឡើយ ទុកជាវារត់ពួនកន្លែងណាក៏មិនកំបាំងនឹងភ្នែកអញដែរ, វាមកពីស្រុកភូមិរបស់មនុស្សលោក ចូលមកដល់ព្រៃនេះម្ល៉េះហើយ វារត់ទៅណានឹងរួច» ទើបយក្សចូលទៅគម្រាមកុមារដែលកំពុងឆ្អើរដំរីនោះថា « វ៉ីអាក្មេងច្រមក់! អាឯងមកពីណា? ដើរចេញឲ្យឆាប់» ។ កុមារទាំងពីរដើរចេញពីទីនោះទៅ ។
ប៉ុន្តែ កុមារបងមានសេចក្តីភិតភ័យតក្កមា ព្រោះខ្លួនស្គាល់ច្បាស់ជាយក្សហើយ បានដឹងប្រាកដអំពីសម្នាក់ចាស់ៗ គេនិយាយប្រាប់ថា «យក្សខ្លួនធម មានចង្កូមពីរ សម្រាប់ស៊ីមនុស្សលោក» តែមិនចេញវាចាប្រាប់ប្អូនឡើយ ។ ចំណែកខាងកុមារប្អូនគិតថា «មនុស្សនេះមកពីណា រូបរាងធំគម្រាំង ធ្មេញធំៗ សស្ងាចប៉ុនៗចបកាប់ ភ្នែកឡើងក្រឡោតៗ ក្រហមត្លែត ដូចភ្នែកអាអូត ស្បែកមុខឡើងគគ្រីតគគ្រាត ដូចស្បែកគីង្គក់ ដងខ្លួនដូចក្របីដេកភក់ សំឡេងឮគ្រក់ៗ ដូចជាទឹកដក់ក្នុងរន្ធឈើ ដុះពុកមាត់ ពុកចង្កាស្រមេមស្រមាម ដូចបីសាចរាជភូត, អានេះប្រហែលជាមិនខ្លាចកោតញញើតចិត្តអញទេ បានជាហ៊ានមកនិយាយកំហែងអញដូច្នេះ, មិនអីទេ! អាឯងព្រហើនហ៊ានស៊ីដំរី» ។ កុមារប្អូនថយចេញពីកន្លែងនោះមិនឆ្ងាយប៉ុន្មាន ទៅឈរមើលយក្សស៊ីដំរី តែក្នុងចិត្តនឹកខ្នាញ់ពេកណាស់ មិនទាន់ចេញស្តី ថាដូចម្តេចៗឡើយ គ្រាន់តែនឹកក្នុងពោះប៉ុណ្ណោះ ។ ពេលនោះយក្សសួរថា «នៃអាក្មេង! អាឯងធ្វើដូចម្តេច បានជាបានដំរីនេះយកមកឆ្អើរ?» ។ ពេលនោះកុមារតូចបានឱកាស ក៏ឆ្លើយតបទៅយក្សវិញថា «ពូឯងសួរចង់ដឹងអ្វី? គិតតែបរិភោគទៅចុះ! កុំចាំបាច់ដឹងហេតុការណ៍អ្វីឡើយ» ។ «យើ! អាច្រមក់! ប្រាប់ឲ្យឆាប់ៗ អញស៊ីអាឯងឥឡូវនេះហើយ» យក្សសួរគំរាមកុមារតូច ។ «អើ! ដំរីនេះ វាដើរមកជាប់ជុចខ្ញុំ» កុមារឆ្លើយតបនឹងយក្ស ។ «យីអើ! អាឯងធ្វើជុចដូចម្តេចក៏ដាក់ដំរីបាន អាឯងនិយាយកុហកទេឬ? ក្រែងដំរីវាស្លាប់ខ្លួនវាទេដឹង? ហើយអាឯងនិយាយបញ្ឆោតអញយ៉ាងនេះទៅ មើលអាឯងនិយាយឲ្យត្រង់កុំហុក តែកុហក អញស៊ីឯងទៀត ឥឡូវនេះមិនខាន» ។ «ខ្ញុំមិនចេះនិយាយកុហកទេ, ពូឯងមើលចុះ! ជុចខ្ញុំនៅឯណោះហ្ន៎» ។ «ប្រាកដជាអាឯងដាក់ជុចដំរីនេះបានមែន? » យក្សសួរសង្កត់សង្កិនកុមារ ។ «មែន» កុមារឆ្លើយតបយ៉ាងយកជុចមកហើយប្រាប់យក្សថា «ពូឯងចងដឹង ចូលទៅក្នុងជុចខ្ញុំលងមើល!» ។ ដោយហេតុតែការមើលងាយថា «សត្វបើជុចសរសៃរ៉ើងៗប៉ុណ្ណោះ អញគ្រាន់តែកម្រើក ក៏ដាច់ខ្ទេចខ្ទីដែរ» ថាហើយក៏ត្បុលក្បាលចូលទៅក្នុងជុច ផុតដៃផុតជើងទាំងអស់ ស្រាប់តែជុចរឹតរួតតឹងខ្លួនដូចគេចាក់ស្រែះ បម្រះននៀលបាក់ឈើព្រៃល្អឹតល្អោច ស្រែកទ្រហោរំពងព្រៃ, រឹទ្ធិយក្សដែលធ្លាប់ពូកែយ៉ាងណា ក៏ប្របូលយកមកអស់ ថែមទាំងនឹកសូធ្យមន្តរបៀនសិល្បសាស្រ្ត ដែលធ្លាប់ចេះធ្លាប់រៀនមកប៉ុន្មាន ក៏នៅតែរើមិនរួចពីជុចនោះ រឹតតែតឹងឡើងៗ ស្ទើរនឹងដាច់ខ្យល់រកតែស្តីនិយាយស្ទើរតែមិនរួច ។ យក្សទើបដឹងថា«ជុចក្មេងនេះ ពូកែមែន បើអញមិននិយាយអង្វរឲ្យវាស្រាយជុចនេះចេញទេ នឹងស្លាប់អាសារឥតការមិនខាន» ទើបនិយាយអង្វរកុមារថា «ឱលោកអើយ! កាលពីដើម ខ្ញុំមើលងាយជុចលោកដោយ គិតឃើញថា មើលទៅមិនល្មមនឹងកម្លាំងខ្ញុំសោះ, ហេតុតែសេចក្តីមើលងាយនេះហើយ បានជាខ្ញុំស្ទើរតែស្លាប់ខ្លួនយ៉ាងនេះ, ហេតុនេះ សូមលោកអាណិតខ្ញុំម្តងទៅចុះខុសម្តងឆ្គងមួយថ្ងៃ សូមលោកអធ្យាស្រ័យឲ្យតែរស់ជីវិត កុំឲ្យតែខ្ញុំស្លាប់» ។
ឯកុមារ បានឃើញយក្សបម្រះននៀលមិនរួចអំពីជុចរបស់ខ្លួនហើយ ថែមទាំងឮនិយាយអង្វរទៀត កាំបិតនៅដៃ និយាយតទៅនឹងយក្សវិញថា «ម៉េចអាឯងជឿអញទេ? ឥឡូវ មកធ្វើជានិយាយអង្វរ, ឯសាច់ដំរីអញ ឯងស៊ីអស់ ហើយគិតនឹងស៊ីអញទៀត អាឯងថ្លើមធំណាស់ អញមិនយកអង្វរអាឯងទេ, ល្ងាចនេះ អញគ្មានអ្វីស៊ីសោះ ម្តងនេះអញស៊ីថ្លើមអាឯងហើយ ចុះមកបង! ទៅរកកាប់ឫស្សីមកធ្វើត្រណោត ដោតថើ្លមអាខូចនេះអាំងស៊ី» ។ បងក៏ចុះពីធ្នះមកទាំអភ័យញញីញញ័រដល់មកជិតប្អូនឃើញយក្សគួរ សម្បើម ក៏រឹងរឹតតែញាប់ញ័រ ។ ប្អូននិយាយថា «ឈប់បង! កុំញ័រចង់ស៊ីសាច់វាពេក ឈប់សិន! ចាំឆ្អិនសិន, ហ៎! ញ័រចង់អ្វីទៀតហើយ! កុំញ័រអ្វីពេក ហើយស៊ីឆៅមិនឆ្ងាញ់ទេ ហើមពោះពុងណា៎បង!» ។ យក្សឮសម្តីកុមារនិយាយនឹងបងដូច្នោះហើយ រឹងរឹតតែភិតភ័យស្លុតព្រលឹង ហើយនិយាយអង្វរកុមារទៀតថា «ឱលោកម្ចាស់ថ្លៃអើយ! សូមលោកអាណិតខ្ញុំ យកតែបុណ្យម្តងទៅចុះ, ខ្ញុំនឹងជូនកន្លែងបក់កន្សែងបោយមយួ ឲ្យតែលោកលែងខ្ញុំឲ្យបានរស់មានជីវិត, ត្បិតខ្ញុំជាស្តេចយក្ស គ្រប់គ្រងអាណាប្រជានុរាស្រ្ត បើលោកឲ្យខ្ញុំស្លាប់ទៅសមជាស្រុកទេសរបស់ខ្ញុំអន្តរធានមិនខាន ទាំងកូនប្រពន្ធខ្ញុំទឪត ក៏ពុំមានទីពឹង» ។ កុមារប្អូនសួរបញ្ជាក់យក្សថា «ចុះឯងឲ្យកន្សែងបក់កន្លែងបោយដល់យើង កន្លែងនោះ បើបក់បោយទៅ អាចឲ្យសម្រេចប្រយោជន៍ដូចម្តេចខ្លះ?» ។ «តាមតែលោកចង់បានអ្វី បក់មក បានតាមប្រាថ្នា បើចង់ឲ្យបាត់ទៅវិញ គ្រាន់តែបោយថា ទៅវិញចុះ ក៏ស្រាប់តែបាត់អស់រលីង» ។ «ប្រាកដជាឯងឲ្យយើងមែនឬ?» ។ «មែន» ។ «ក្រែងកុហកអញទេដឹង?» ។ «មិនកុហកទេលោក» ។ «បើកុហក តើឲ្យយើងធ្វើដូចម្តេច? យើងមិនទុកចិត្តទេ ពីព្រោះឯងជាស្តេចសោយរាជ្យ ក្រែងរួចពីកណ្តាប់ដៃយើងទៅ បបួលរេហ៍ពលមកច្បាំងនឹងយើងវិញ? បង! យកកាំបិតមកពន្លះសាច់វា អាំងស៊ីសម្រន់សេចក្តីឃ្លាន១ស្របក់ សិន» ។ បងនោះនៅតែមិនទាន់បាត់ភ័យនឹងយក្ស ។ យក្សឮកុមារតូចឲ្យបងយកកាំបិត មកពន្លះសាច់ខ្លួនដូច្នោះ ក៏ញាប់ញ័រស្ទើរបាត់ស្មារតី ហើយនិយាយអង្វរកុមារនោះទៀតថា «សូមលោកទុកតែជីវិតឲ្យចុះ ខ្ញុំនឹងប្រគល់រាជ្យទាំងអស់ព្រមទាំងស្រុកសួយទាំងអម្បាលម៉ាន ជូនលោកទៀត ខ្ញុំសូមរួចតែខ្លួននឹងភរិយាបុត្រីបុត្រា ហើយនៅធ្វើជាសេនារក្សាលោកទៀត » ។ កុមារប្អូនក៏សួរបញ្ជាក់យក្សថា «បើឯងនិយាយទៀតត្រង់មែន ណ្ហើយ! យើងអត់ទោសឲ្យបាន, តែយើងមិនដឹងជាឯងស្តេចសោយរាច្យនៅនគរណា ចុះធ្វើម្តេចឲ្យយើងទៅតាមយកនគរឯងបាន? » ។ «ឱលោក មិនសល់ក្រអ្វីនឹងអញ្ជើញទៅឯនគរខ្ញុំនោះទេ ឲ្យតែលោកលែងខ្ញុំចុះ ខ្ញុំនឹងធ្វើតម្រុយជាលំអានរហូតដល់ទៅរនគរខ្ញុំឯណោះ » ។ «ឯងធ្វើតម្រុយបែបណា?» ។ ខ្ញុំកាច់មែកឈើសស់បោះ ហែៗ តាមផ្លូវទៅកាលបើលោកអញ្ជើញទៅ សូមទៅតាមមែកឈើដែលខ្ញុំកាច់បោះនេះចុះ »។ កុមារទាំងពីរ ក៏ព្រមដោះយកចេញពីជុច ។ ឯយក្សបានរួចខ្លួនពីជុចហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំកុមារទាំងបីរ ដើរទៅនគរខ្លួនវិញ ហើយកាច់មែកឈើជាតម្រុយ ដើម្បីជាទីសម្គាល់ដល់កុមារទាំងពីរប្រាណ ឥតមានកុហកភូតភរអ្វីឡើយ លុះដល់ទៅនគរហើយចូលទៅនិយាយប្រាប់ពួកពលសេនាយោធាទាហាន ដេលនៅចាំក្លិងទ្វារទាំង ៧ ជាន់ថា «នែវ៉ីយ! ថ្ងៃស្អែកនេះមានក្មេងតូចៗ ពីរនាក់ ជាក្មេងមនុស្សលោក មកដណ្តើមរាជ្យអញ បើឯងឃើញវាមកហើយ ត្រូវឃាត់កុំឲ្យវាចូល តែកុំធ្វើទុកបុកម្នេញវាឡើយ គ្រាន់តែស្រែកឃាត់ប៉ុណ្ណោះបានហើយ ពីព្រោះក្មេងនោះពូកែណាស់ អម្បាលអញដែលមានរឹទ្ធី មានអំណាចច្បាំងដណ្តើមយកនគរឯទៀតៗ បាន មកធ្វើជាប្រទេសរាជទាំងប៉ុន្មាន ក៏វាដាក់ជុចអញជាប់ស្ទើរតែនឹងស្លាប់អសារឥតការ, តែពួកឯងរាល់គ្នាឃាត់វាល្បងមើលសិនចុះបើវាមិនខ្លាចទេ បើកផ្លូវឲ្យវាចូលមកចុះ» ។ យក្សបានប្រាប់គ្រប់សេនាអ្នកចាក្លោងទ្វារទាំង៧ ជាន់សព្វគ្រប់ហើយ ក៏ចូលទៅក្នុងប្រាសាទ សម្ងំដេកលក់ ស្រមុកកក្រើកប្រឹថពី ។ ឯកុមារបងប្អូនទាំងពីរនាក់ ក៏បណ្តើរគ្នាទៅនគរយក្សតាមតម្រុយមែកឈើ លុះបានទៅដល់ហើយក៏ជួបប្រទះនឹងពួកកងទ័ពមួយកង ដែលនៅចាំក្លោងទ្វារទី៧ នោះកុមារបង កាលបានឃើញយក្សច្រើនដល់ម្ល៉ោះ ក៏ភ័យញាប់ញ័រស្ទើរនឹងបាត់ស្មារតី, ប្អូននិយាយកម្លាបងឡើងថា «នែបង កុំញ័រចង់ពេក! ឈប់! កុំអាលចង់ចាប់កាប់ធ្វើបាបវា ឈប់ៗ កុំៗ យើបង! ស្ទើរតែឃាត់មិនឈ្នះណ្ហើយ កុំញ័រចង់ពេក វាខ្លាចបងឯងហើយ» ។ ពួកទាហាន យក្សបានឮកុមារនិយាយដូច្នោះ ក៏ខ្លាចរួញខ្លួន ឥតហ៊ានមាត់កអ្វីសោះ បើកផ្លូវឲ្យកុមារទៅដោយស្រួយរហូតដល់ទៅទ្វារក្នុងគម្រប់៧ជាន់ យក្សខ្លាចទាំងអស់ ។ ទើបនាំបងប្អូនឡើងទៅលើប្រាសាទយក្ស ឃើញយក្សកំពុងដេកស្រមុកខ្ទ័រប្រាសាទ ឃើញពួកស្រីស្នំកំពុងតែអង្គុយបក់ខាងស្តាំមួយរយ ខាងធ្វេងមួយរយ ។ ឯបងឃើញយក្សច្រើនសម្បើមណាស់ពេក ក៏ភ័យស្លុតស្មារតី ប្អូនស្រែកហៅយក្សថា «នែ! អានេះក្រោកឡើង ! អញមកដល់ហើយដេកដល់ណាទៀត» ។ យក្សឮសំឡេងកុមារតូចស្រែកហៅខ្លួន ដែលកំពុងដេកលក់ដូច្នោះ ក៏ភ្ញាក់ដឹងខ្លួនឡើង ក្រឡេកមើលទៅ ស្គាល់ជាក់ជាកុមារម្ចាស់ជុច ក៏ភិតភ័យមហិមា ស្ទុះមកម្នីម្នាក្រាបថ្វាយបង្គំកុមារតូចទាំងពីរ ហើយប្រាប់ពួកស្រីស្នំដែលកំពុងអង្គុយគាល់ ប្រើអមាត្យឲ្យហៅពួកសេនាបតី នាហ្មឺនមុខមន្រ្តី ព្រាហ្មព្រឹទ្ធ បុរោហិត បណ្ឌិតកវី ឲ្យចូលមកក្នុងបុរីយ៉ាងឆាប់វៃៗ ។ លុះពួករាជសេវកាមាត្យមកជួបជុំគ្នាសព្វគ្រប់ហើយ យក្សស្រែកប្រកាសថា «អ្នករាល់គ្នាចូរក្រាបថ្វាយបង្គំស្តេចមនុស្សទាំងពីរនាក់នេះ ហើយត្រូវគោរពកោតខ្លាចយកចិត្តតុកដាក់ឲ្យដូចជាខ្លួនអញ ត្បិតអញប្រគល់រាជ្យ ឲ្យស្តេចមនុស្សលោកនេះសោយហើយ ។ អញសូមរួចតែខ្លួនប៉ុណ្ណោះទេ, ឯអ្នកទាំងអស់ត្រូវនៅជ្រកក្រោមម្លប់បុណ្យស្តេចមនុស្សលោកនេះចុះ» ។ ពួករាជសេវកាមាត្យទាំងអស់ ក្រាបថ្វាយបង្គំកុមារទាំងពីរគ្រប់គ្នា ឥតមាននរណាមួយ ហ៊ាននិយាយថាដូចម្តេចឡើយ ។
យក្សក៏បានរៀបពិធីអភិសេកជាឯកមង្គល ប្រជុំពួកពលយោធាជាអនេកប្រការ ហើយប្រគល់ធីតារបស់ខ្លួនឲ្យជាមហេសី ។ ប៉ុន្តែកុមារប្អូនមិនសោយរាជ្យខ្លួនឯងទេ ឲ្យបងសោយរាជ្យវិញ ព្រោះយល់ឃើញថា បងបានចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាខ្លួន ។ កុមារទាំងពីរ សឹងនៅជាសុខសប្បាយក្នុងនគរយក្សនោះ រហូតអវសានកាលទៅហោង ។

គិតគ្រប់សព្វដោយផ្លូវ ក្តីចន្លោះកុំបីមាន

ប្រវត្តិនៃសត្វដំរី

2008-08-15T22:00:00.001+10:00

រឿងព្រេង
ប្រវត្តិនៃសត្វដំរី

ប្រវត្តិសត្វដំរី ដែលខ្ញុំនឹងពណ៌នាជារឿងរ៉ាវ ជូនអស់លោក-អ្នកស្តាប់ ដូចមានតទៅនេះ ជាការពិតមែនឬពុំពិតនោះ ខ្ញុំពុំអាចនឹងរ៉ាប់រងបានទេ ព្រោះជារឿងគ្មានគោលចារិកគ្មានសមុដ្ឋាននៃប្រវត្តិហេតុដ៏សមគួរ នឹងលើកយកមកជាបន្ទាល់, តែខ្ញុំនឹងអត់ទ្រាំមិនតែងរឿងនេះ ឡើងពុំបាន ព្រោះជាអ្នករក្សាដំរីច្រើនមានសេចក្ដីយល់ផ្សេងៗគ្នា ហេតុនេះ បានជាខ្ញុំខំតែងរឿងនេះឡើង ដើម្បីជាគោលនៃពួកសត្វសាស្រ្តនិងវិនិច្ឆ័យតទៅ ។
ដំរីជាពួកសត្វព្រៃមានរូបរាងធំបំផុត ក្នុងពពួកសត្វចតុប្បាទ ។ ដំរីនេះ ក្នុងគម្ពីរសារសង្គហៈលោកកំណត់ទុក១០ ត្រកូល មានត្រកូលឆន្ទន្តនឹងត្រកូលឯរាវ័ណ្ណជាដើម, ក្នុងពពួកដំរីទាំង ១០ ត្រកូលនោះ ខ្មែរយើងចែកចេញជា២ពួក គឺមួយពួកហៅ ដំរីភ្នំ បានដល់ពួកដំរីដែលកើតនៅនាទីភ្នំ មួយពួកទៀតហៅ ដំរីរនាម គឺដំរីដែលកើតនៅក្នុងព្រះនាម ។ ដំរីទាំងពីរពួកនេះ មានទ្រង់ទ្រាយខុសគ្នា មិនច្រឡំគ្នាទេ គឺដំរីភ្នំមានសណ្ឋានខ្ពស់មុខក្បាលងើប ដំរីរនាម មានសណ្ឋានទាមមុខក្បាលឳនកម្លាំងពលំក៏ខុសគ្នាដែរ គឺដំរីភ្នំមានកម្លាំងខ្លាំងជាងដំរីរនាម ហើយមានអាយុវែងជាងផង, ឯដំរីរនាមច្រើនខ្សោយមានអាយុខ្លីជាងដំរីភ្នំ ។
ការដែលនឹងពណ៌នាអំពីប្រវត្តិដំរីនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាតាមរឿងនៃបុរសម្នាក់ ដែលវិលពីកំណើតដំរីមកចាប់ជាតិជាមនុស្ស ហើយដឹងជាតិរបស់ខ្លួនកាលកើតជាដំរី បុរសនោះអួតថាកាលខ្លួននៅជាកុមារអាចចាំទាំងភាសាដំរីបានផង ។
គ្រានេះនឹងពោលពីប្រវត្តិនៃបុរស ដែលដឹងជាតិនោះ ជាសេចក្ដីសង្ខេបជាមុនសិន ដើម្បីជាគោលក្នុងរឿងនេះ ។
ក្នុងសម័យមួយ ខ្ញុំបានជួបនឹងបុរសម្នាក់ឈ្មោះនាយ វ៉ឹក ធ្វើជាទាហានក្រុមរក្សាស្រុកនៅទីរួមខេត្តកំពង់ធំ បុរសនេះនិយាយថាខ្លួនទើបនឹងវិលពីកំណើតដំរី មកចាប់ជាតិជាមនុស្សក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ។ អស់លោក-អ្នក ដែលធ្លាប់បានទៅធ្វើរាជការ នៅទីរួមខេត្តកំពង់ធំ កាលពីឆ្នាំ១៩២០ ដល់១៩២៥ គង់បានជ្រាបឬបានស្គាល់នាយវ៉ឹក នោះជាពុំខាន ។ នាយវ៉ឹកនេះ ជាមនុស្សមានសណ្ឋានទ្រង់ទ្រាយបែបភាពគួរឲ្យជឿថា ទើបនឹងវិលមកពីសត្វដំរីមែន ព្រោះសណ្ឋានក្បាលមានទំនងដូចក្បាលដំរី ម្រាមដៃនឹងម្រាមជើងធំៗខ្លីៗ ដំណើរដើរយោលខ្លួនយោលក្បាលដូចដំរី ។

ជាតកនាយវ៉ឹក
នាយវ៉ឹកអធិប្បាយថា កាលខ្ញុំកើតជាដំរី ជាសត្វដំរីភ្នំ ខ្លួនខ្ញុំជាដំរីមានភ្លុកមានបងឈ្មោល១ជាដំរីស្ត មានម្តាយ១ មេម៉ាយ តែកើតនៅព្រៃភ្នំណាៗខ្ញុំមិនស្គាល់ ។ ខ្ញុំនឹងបងបានគិតគ្នាពិចារណាសង្វេតចិត្តអាណិតដល់មាតា ដែលចាស់ជរា ដើររកអាហារល្អឬឆ្ងាញ់ពិសារឲ្យពេញបរិបូណ៌ពុំបានព្រោះនៅក្នុង ហ្វូងធំ អាហារទាំងឡាយដូចយ៉ាងទំពាំងទុលដី មើលឈើនឹងផ្លែឈើជាដើម ដំរីស្ទាវៗ ដណ្តើមយកអស់ ។ ខ្ញុំព្រមទាំងបង នឹងទ្រាំនៅក្នុងហ្វូងធំពុំបាន ក៏បបួលបងប្អូននាំម្តាយបែកចេញពីហ្វូងធំទៅរកស៊ីក្នុងព្រៃ ឆ្ងាយ ។ ពីហ្វូងដំរីឯទៀត ។ មានកាលសម័យថ្ងៃមួយ ខ្ញុំនាំម្តាយចេញទៅរកស៊ីក្នុងព្រៃឈើ ស្រាប់តែមានព្រានបាញ់កាំភ្លើងពីចុងឈើមកត្រូវខ្លួនខ្ញុំ តែក្នុងខណៈដែលត្រូវគ្រាប់នោះ ខ្ញុំគ្មានស្មារតីដឹងថាខ្លួនត្រូវគ្រាប់ទេ ព្រោះកាលឮសូរកាំភ្លើងនោះ ខ្លួនខ្ញុំនឹងបងខ្ញុំ ព្រមទាំងមាតារត់ចេញពីនោះ ដោយប្រញាប់ប្រញាល់ ។ លុះខ្ញុំរត់ឆ្ងាយបន្តិចទៅក៏នឹកឃើញថា នៅទីដែលឮសូរកាំភ្លើងនោះ អាត្មាអញបានឃើញដំរី១ដួលស្លាប់ កាលនឹកឃើញដូច្នេះខ្ញុំក៏វិលទៅកាន់ទីនោះវិញតែម្នាក់ឯង កាលខ្ញុំទៅដល់ក៏ឃើញដំរី ១ មានភ្លុកដួលស្លាប់ ខ្ញុំខំសំឡឹងមើលខ្មោចដំរីនោះ ក៏ឥតមានស្គាល់សោះ, ខំមិនអស់ចិត្តក៏ចូលទៅចាប់លើកខ្មោចដំរីនោះ ត្រឡប់លើជាក្រោម ដើម្បីពិនិត្យមើលឲ្យច្បាស់ ក៏នៅតែមិនស្គាល់ ។ ខ្ញុំក្រឡេកមើលទៅចុងឈើឃើញព្រានព្រៃម្នាក់អង្គុយលើបង្គាបឈើ ដៃកាន់កាំភ្លើង ខ្ញុំនឹកផ្តួចក្នុងចិត្តឡើងថា ព្រាននេះហើយជាអ្នកធ្វើហត្ថីឃាដ បើដូច្នេះអាត្មាអញនឹងនៅរង់ចាំធ្វើមនុស្សឃាដវិញជាការសងសឹក គ្នា, ខ្ញុំកាលគិតដូច្នោះហើយក៏ថយខ្លួនទៅពួននៅគុម្ពឈើមួយ រងចាំព្រាននោះចុះមក និងចូលទៅព្រេចសម្លាប់ ។ ចំណែកខាងព្រានកាលឃើញថា ដំរីដែលខ្លួនបាញ់នោះស្លាប់ប្រាកដហើយ ក៏ចុះចាកបង្គាបឈើ ដៃកាន់កាំភ្លើង លុះចុះមកដល់ដីហើយយកពូថៅទៅពុំក្បាលដំរីនោះ កាលពុះកកាយដកយកភ្លុកបានហើយ ក៏ចងភ្លុកនោះរែកយកតៅ ដៃនៅតែកាន់កាំភ្លើងជាប់ទៅផង ។ ឯខ្លួនខ្ញុំដែលពួនចាំធ្វើមនុស្សឃាដនោះ ចេះតែមានសេចក្ដីខ្លាចតក់ស្លុតក្នុចិត្តពុំហ៊ានចូលទៅព្រេច តែមិនព្រះលះបង់គំនិតដែលចងអាឃាដព្យាបាទនោះទេ កាលឃើញព្រានចេញដំណើរទៅ ខ្ញុំក៏ចេញទៅតាមក្រោយដោយគិតថា បើដល់ទីណាមួយមានឳកាសល្អនឹងចូលទៅព្រេចឲ្យខាងតែបាន តែពុំចេះមានឳកាសល្អសោះ លុះតាមៗទៅដរាបដល់ផ្ទះព្រានៗក៏ចូលទៅក្នុងផ្ទះ ខ្ញុំក៏ថយទៅនៅក្នុងព្រៃចេកខាងក្រោយផ្ទះព្រោះនោះ តែមិនឆ្ងាយប៉ុន្មានទេ ព្រោះព្រាននិយាយការអ្វីៗ ក្នុងផ្ទះខ្ញុំឮទាំងអស់ ដោយចងចិត្តថា ឲ្យតែព្រានចុះពីផ្ទះមកកាលណា នឹងចូលទៅសម្លាប់ ។ ក្នុងរាត្រីនោះខ្ញុំបានបរិភោគផ្លែចែកនឹងដើមចែកក្នុងចំការនោះ ខ្ទេចខ្ទីអស់ ។ លុះព្រឹកឡើង ខ្ញុំឮព្រាននិយាយថា ចុះចេកអញថ្ងៃនេះ ក៏ស្រពោនទុំស្លឹកពាសពេញទាំងចំការដូច្នេះ ជាមានហេតុអ្វីឬ លុះកន្លងចូលរាត្រីគំរប់ពីរ ខ្ញុំចូលទៅរុះផ្ទះព្រាននោះ កំពុងតែរុះរើឮសូរសំឡេងព្រានដាស់ប្រពន្ធប្រាប់ថា អញដូវជាវិលមុខ ប្រហែលជាខុសប្រកាំដឹង ឯងចូរទៅកាប់ដើមចេកយកមកដោយស្លាធ័រឲ្យអញ ។ ខ្ញុំឃើញប្រពន្ធព្រាននោះ ចុះទៅកាប់ដើមចេកមែនខ្ញុំដូចជាមានសេចក្ដីភ័យពុំហ៊ានរុះផ្ទះ នោះតទៅទៀត ។ លុះដល់រាត្រីគំរប់បី ស្រាប់តែខ្ញុំភ្លេចបាត់ស្មារតីពុំដឹងជាខ្លួនទៅនៅក្នុងទីណា (គឺចូលទៅចាប់កំណើតក្នុងផ្ទៃប្រពន្ធព្រាន) ។
តអំពីនេះទៅ នឹងរាថយទៅនិយាយអំពីប្រពៃណីនៃសត្វដំរី តាមសំដីនាយវ៉ឹកឡើងវិញ ។
សត្វដំរីកាន់ប្រពៃណីសុចរិតពិតត្រង់ មានធម្មសម្បត្តិដ៏បរិបូណ៌ គឺដំរីញីទាំងឡាយ ដែលនៅក្រមុំ មានសេចក្ដីជឿស្មោះត្រង់នឹងមាតាបិតាពុំហ៊ានប្រព្រឹត្តអនាចារក្រៅ កន្លងធម៌ បើនឹងយកប្តី លុះតែមាតាបិតាយល់ព្រមទុកដាក់ ឲ្យទើបបានហ៊ានយក ។ មុននឹងប្រគល់ខ្លួនធីតាឲ្យកាន់ត្រកូលស្វាមីនោះ មានធ្វើពិធីមួយដ៏សំខាន់ គឺប្រជុំពួកដំរីដែលជាញាតិមកប្រាប់ឲ្យយល់ព្រមគ្រប់ៗគ្នា នៅទីបឹងឬជ្រោះណាមួយ លុះព្រមព្រៀងធ្វើមង្គលរួចហើយ ដំរីគួសវាសនាំគ្នាចុះទៅក្នុងបឹងឬក្នុងជ្រោះដើម្បីឲ្យពួកដំរី ចុះបាចទឹកឲ្យ ។
ក្នុងមួយឆ្នាំៗ ដំរីទាំងឡាយក្នុងសកលលោក ត្រូវទៅឡើងអ្នកតាម្តង ទោះបីទៅរកស៊ីឆ្ងាយក្ដីជិតក្ដី ក៏ត្រូវចូលទៅប្រជុំគ្នាឡើងអ្នកតាមួយថ្ងៃ ពុំដែលមាន គ្រប់តែដំរីត្រូវដឹងរបៀបនេះ ។ ឯអ្នកតានោះមានរួបសណ្ឋានទ្រង់ទ្រាយដូចមនុស្ស តែធំប៉ុនដំរីសារអង្គុយពែនភ្នែន នៅលើកំពូលភ្នំ បែរមុខទៅទិសខាងកើត ។ ដំរីទាំងឡាយកើតពីខាងកើត ហើយដើរចូលទៅថ្វាយបង្គំអ្នកតាម្នាក់ម្តងៗ ។ ពេលដែលដំរីក្រាបសំពះនោះ អ្នកតាប្រាប់ថាឆ្នាំនេះត្រូវឲ្យដំរីបរិភោគដើមឈើនេះជាថ្នាំ ដំរីទទួលប្គាប់ហើយក៏ថយចុះទៅវិញ រួចដំរីណាមានអាយុសង្ខារគ្រប់កំណត់នឹងមរណៈក្នុងឆ្នាំនោះ មិនអាចរស់នៅដល់ពេលចូលថ្វាយបង្គំលើកក្រោយទៀតបានទេ អ្នកតាក៏មិនបានប្រាប់ថ្នាំឲ្យដំរីនោះបរិភោគទេ គ្រាន់តែធ្វើអាការឲ្យសញ្ញាដោយលើកដៃដាក់លើស្មាចង្អុលទៅក្រោយ គឺចង្អុលទៅខាលិចភ្នំ ដំរីនោះក៏ស្រក់ទឹកភ្នែក ហើយចុះទៅតាមដៃអ្នកតាទៅ ។ ពួកដំរីដែលជាកូនចៅ ឬជាមិត្រសំឡាញ់ឃើញដូច្នោះក៏សំដែងអាការផ្សេងៗ ដើម្បីថ្លែងសេចក្ដីសោកស្តាយ ។
ដំរីដែលនៅក្នុងព្រៃ សឹងមានឥស្សរផាពជាទីសប្បាយរីករាយណាស់ តែមានទេសកាលម្តងៗ នាំឲ្យពួកដំរីទាំងឡាយមានទុក្ខព្រួយគឺបើមេដំរីណាសំរាលកូនមក សប្បុរទង់ដែង (ហៅថាដំរី) នោះពួកដំរីទាំងឡាយនាំគ្នាខ្វល់ខ្វាយជួយថែរក្សាកូនដំរីនោះ ។ បើកូនដំរីនោះចេញដើរទៅទីណា តែងនាំគ្នាតាមទៅឈរបាំពីមុខពីក្រោយ ដើម្បីកុំឲ្យមនុស្សលោកឃើញ ព្រោះមនុស្សលោកកាលណាឃើញកូនដំរីនោះហើយ ពុំដែលរំលងចោលមួយដងដោះឡើយ តែងតែតាមទាក់តាមចាប់ ម្ល៉ោះហើយសេចក្ដីអន្តរាយ ដោយគ្រឿងអាវុធក៏កើតមានឡើង ដល់ពួកដំរីទាំងមូល លុះកូនដំរីនោះធំពេញជំទង់ឡើង ក៏នាំគ្នាចាប់យកទៅឲ្យត្រាំទឹកដេលមានជ័រឈើ ដើម្បីឲ្យក្លាយទៅជាដំរីខ្មៅវិញ ។
សារត្រឡប់ទៅនិយាយអំពីប្រពន្ធព្រានព្រៃ ។ ប្រពន្ធព្រានព្រៃកាលគភ៌គ្រប់កំណត់ទសមាស ក៏សំរាលកូនចេញមក កូននោះជាភេទប្រុស មានរូបរាងទ្រង់ទ្រាយដូចដំរីដោយច្រើន ។ មាតាបិតាបានសន្មតនាមកុមារនោះថា វ៉ឹក ។
ចៅវ៉ឹកពោលថា កាលខ្ញុំកើតឡើងអាយុបាន៣ឆ្នាំ ក៏នឹករលឹកដល់ដំរីដែលជាមាតានឹងបងពុំដឹងជានៅឯណា នឹកពិចារណាឃើញតាងពីនាំបណ្តើរមាតាចេញចាកហ្វូងដំរីមកដល់ទីដែល ព្រានព្រៃបាញ់ខ្លួននោះ ខ្ញុំមានសេចក្ដីរំជួលក្នុងដួងហ្ឫទ័យកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ នឹងទ្រាំនៅស្ងៀមតទៅពុំបាន។ ទទួលមានឳកាសថ្ងៃមួយ មាតាបិតាខ្ញុំទៅធ្វើចំការអស់ ទុក្ខខ្ញុំឲ្យនៅចាំផ្ទះដោយផ្តាំផ្ញើនឹងញាតិព្រៀងលានឲ្យជួយ មើលផង ខ្ញុំឃើញបានឳកាសល្អ ក៏រត់ចេញពីផ្ទះដើរចូលទៅក្នុងព្រៃ ដើម្បីស្វែងរកដំរីជាមាតានឹងបង ។ ខ្ញុំចេញដើរទៅតាមផ្លូវដែលខ្ញុំនៅចាំកាលកើតជាដំរីធ្លាប់ដើរ ខ្ញុំទទួលទាហារផ្លែឈើតាមដែលខ្ញុំធ្លាប់ទទួលទានកាលពីនៅជាជាតិ ដំរី ចេញដើរទៅក្នុងព្រៃអស់វេលារាត្រីជាច្រើន ឥតមានជួបនឹងមនុស្សណាម្នាក់សោះ ឃើញតែដានជើងដំរីព្រៃ ខ្ញុំខំដើរតាមដានដំរីទៅទៀត ។ គីតអំពីថ្ងៃដែលខ្ញុំចេញអំពីផ្ទះទៅបាន៧ថ្ងៃ ខ្ញុំបានជួបប្រទះនឹងដំរីស្ត១ ដើរស៊ីក្នុងព្រៃស្មាច់ ខ្ញុំគយគន់មើល ដោយសេចក្ដីសង្កេតសព្វគ្រប់ទៅ ក៏ស្គាល់បានប្រាកដជាបងរបស់ខ្ញុំៗ ស្ទុះចូរទៅ ដើម្បីសាកសួរអំពីសុខទុក្ខនឹងសួររកមាតា ។ ដំរីស្តកាលបានឃើញមនុស្សរត់ចូលទៅជិតដូច្នោះ ក៏ភិតភ័យតក់ស្លុត ស្ទុះរត់ចេញជាប្រញាប់ ។ ខ្ញុំនៅចាំភាសាដំរី ក៏ស្រែកជាភាសាដំរីអំពីរឿងរ៉ាវ ដែលធ្លាប់នៅជាមួយគ្នាក្នុងគ្រាដែលកើតជាដំរី ខ្ញុំនិយាយបណ្តើររត់តាមបណ្ដើរ ទាល់តែដំរីស្តស្តាប់បានទើបឈប់លែងរត់ ហើយខ្ញុំចូលទៅឈរទល់មុខដំរី ពោលវាចាជាភាសាដំរីសួរមាតា ។ ដំរីស្តប្រាប់មកវិញថា មាតាយើងស្លាប់ទៅហើយ ។ ដំរីស្តជឿជាក់ថា ប្អូនបានទៅកើតជាមនុស្សមែន ក៏មានសេចក្ដីស្នេហាចំពោះខ្ញុំក្រៃពេក បានចាប់លើកខ្ញុំដាក់ឲ្យអង្គុយលើពោងនាំចេញទៅរកស៊ីព្រៃស្ងាត់ ដែលឆ្ងាយអំពីហ្វូងដំរី ដើម្បីការពារមិនឲ្យដំរីព្រៃឃើញខ្លួនខ្ញុំ ហើយខំរកផ្លែឈើមើមឈើឲ្យខ្ញុំបរិភោគជួសតាងបាយ ។ ដំរីស្តខំព្យាយាមខ្ញុំពេញ៣ឆ្នាំ ឥតបានចូលទៅក្នុងហ្វូងដំរីព្រៃសោះ ម្ល៉ោះហើយបណ្តាលឲ្យកើតសេចក្ដីអផ្សុកធុញទ្រាន់ជាខ្លាំង ទើបនិយាយនឹងខ្ញុំថា អូនអើយ អូនឯងបានទៅកើតជាមនុស្សទៅហើយ គួរតែទៅនៅរួមសាមគ្គីនឹងមនុស្ស ឯបងដែលមានកំណើតជាសត្វដំរីក៏ត្រូវរួមសាមគ្គីនឹងសត្វដំរីដូច គ្នា ល្ហើាយចុះយើងជាបងប្អូនរួមផ្ទៃមួយ ក្នុងគ្រាអូនឯងនៅជាសត្វដំរីក៏ត្រូវនៅចាំប្រាកដថាយើងជាបង ប្អូននឹងគ្នាជាដរាបតទៅ ។ ខ្ញុំបានតបទៅវិញថាខ្ញុំទទួលស្តាប់ទាំងអស់ពាក្យដែលបងនិយាយ ទាំងប៉ុន្មាន បើដូច្នេះ សូមបងជូនខ្ញុំទៅទីលំនៅវិញ ។ ខ្ញុំនឹងដំរីស្តបានសំដែងសេចក្ដីអាឡោះអាល័យគ្នាជាពន្លឹកទៅវិញ ទៅមក រួចទើបសំរីស្តចាប់លើកខ្ញុំដាក់លើពោង ហើយដើរតំរង់ចូលទៅកាន់ស្រុកភូមិនៃមនុស្ស លុះទៅជិតដល់ក្រោយផ្ទះមាតាបិតាខ្ញុំក៏ដាក់ខ្ញុំឲ្យចុះពីលើ ពោង ហើយប្រញាប់ប្រញាល់វិលចូលទៅក្នុងព្រៃវិញ ។ ចំណែកខាងខ្លួនខ្ញុំ កាលចូលមកដល់ផ្ទះ មាតាបិតាជាព្រានព្រៃបានឃើញហើយ ក៏មានសេចក្ដីត្រើតរីករាយឥតឧបមា ព្រោះកាលបាត់ខ្ញុំទៅជាង៣ឆ្នាំ ឥតមានដំណឹងសោះ ។ ក្នុងពេលដែលទើបមកដល់ ខ្ញុំនិយាយភាសាមនុស្សមិនកើតទេ ព្រោះកាលខ្ញុំឃ្លាតពីមាតាបិតាទៅនោះ នៅតូចណាស់ ភាសាមនុស្សទើបតែនឹងចេះបន្តិចបន្តួចខ្ញុំស្តាប់ពាក្យមាតាបិតា ដែលសាកសួរ បានខ្លះមិនបានខ្លះ តែខ្ញុំនិយាយតបវិញមិនកើត ។ លុះកន្លងទៅ៣-៤ ខែទើបនិយាយរឿងរ៉ាវដែលពោលហើយនេះ ជាភាសាមនុស្សប្រាប់មាតាបិតាបាន ។
ចៅវ៉ឹកនេះ លុះអាយុពេញការបានចូលធ្វើជាទាហានក្រុមរក្សាស្រុកនៅទីរួមខេត្ត កំពង់ធំ ។ឈ្មោះនេះតែនិយាយរឿងរ៉ាវរបស់ខ្លួនចប់កាលណា តែងលើកដៃសំពះសុំឲ្យបានទៅកើតជាសត្វដំរីវិញ ព្រោះពុំពេញចិត្តនឹងសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់របស់មនុស្សលោកសោះ ។
អំពីរឿងប្រវេណីរបស់សត្វដំរីនេះ នៅមានហ្មម្នាក់ឈ្មោះ ហ្មសុខជាហ្មជាន់ចាស់ គាត់និយាយថា សត្វដំរីកាន់កិរិយា១ ប្លែកពីសត្វចតុប្បាទដទៃៗ គឺនៅគ្រាដែលសត្វដំរីរួមបវេណីនឹងគ្នា ពុំបានប្រព្រឹត្តដូចសត្វទាំងពួងទេ ប្រព្រឹត្តបែបយ៉ាងមនុស្សទៅវិញ ។ ថាសត្វដំរីញីនឹងដំរីឈ្មោល កាលណាមានសេចក្ដីស្រឡាញ់គ្នាជាប្រាកដ មុននឹងរួមសំវាស(ស្គាគ្នា) តែងនាំគ្នាទៅរកនាទីដីដែលមានភាពខូងកណ្ដាល ដើម្បីដេកផ្ងារបានដោយស្រួល តែមុនបឹងប្រះខ្លួនដេកទៅក្នុងដីក្រហូងនោះ ត្រូវដំរីឈ្មោលធ្វើកិច្ចស្បថសច្ចាប្រណិធានចំពោះមុខដំរីញីនោះ សិន តាមលក្ខណៈប្រវេណី ៣ ប្រការគឺ៖
១-កាលណាស្គាគ្នារួច ត្រូវជួយលើកឡើងវិញ,
២-បើមានអាសន្នអន្តរាយ ដោយសត្វខ្លាឬព្រានព្រៃមកទាន់ត្រូវនៅជួយការពារគ្នា គ្រាតែអស់ជីវិត មិនរត់ចោលគ្នា,
៣-ត្រូវទុកការរួមសំវាស (ស្គាគ្នា) ជាដំបូងនេះជាគោលថា នឹងមិនទៅស្នេហានឹងដំរីញីដទៃ ត្រាតែអស់ជីវិត ។
របៀបដែលស្បថនេះ ត្រូវដំរីឈ្មោលស្បថបែរមុខចំពោះទៅរកព្រះអាទិត្យ លុតជង្គង់លើកប្រមោយឡើងថ្វាយបង្គំព្រះអាទិត្យ ៣ ដង ទើបដំរីញីព្រមព្រះខ្លួនដេកទៅក្នុងដីក្រហូង ។ បានជាជាប់កិច្ចស្បថដូច្នេះ ព្រោះដំរីញីនឹងក្រោកឡើងខ្លួនឯងវិញពុំរួច ដោយហេតុទីដ៏ខ្ពស់ ខាងឆ្វេងនឹងខាងស្តាំ លុះតែដំរីដូចគ្នា ជួយលើកទើបក្រោករួច ។
របៀបប្រវេណីនៃសត្វដំរី ដូចបាន ពណ៌នាខាងលើនេះ ជាការពិតឬជាការប្រឌិតឡោះង ដោយថ្វីមាត់នៃអ្នកកំប្លែង ដើម្បីពោលជាការកំសាន្តនោះ ខ្ញុំពុំអាចនឹងរ៉ាប់រងទេ ទុកដជូនអស់លោកអ្នកដែលបានមើលឬបានស្តាប់រឿងនេះ ពិចារណាផងចុះ ។

Hun Sen, Opposition Share Words at Airport...

2008-08-02T23:45:00.001+10:00

Prime Minister Hun Sen and opposition leader Sam Rainsy had a brief exchange over the deadlocked government Friday, as they waited for former king Norodom Sihanouk to leave the country.
Prime Minister Hun Sen told opposition leader Sam Rainsy Friday if the opposition party does not attend a swearing-in ceremony for the new government later this month, the ruling party would divide the party's 26 parliamentary seats among all the other parties.
The National Assembly swearing-in ceremony is scheduled for Aug. 24, but constitutional experts say competing parties can maintain a governmental deadlock by not attending.
Hun Sen made his remarks to Sam Rainsy at Phnom Penh International Airport, as they waited for former king Norodom Sihanouk, former queen Norodom Monineath Sihanouk, King Norodom Sihamoni and a royal entourage to depart for Beijing Friday morning.
The two spoke in full view of reporters and high-ranking political officials from several parties.
"I don't care if you deny the election results or not," Hun Sen said. "What I said is that on the 24th, whether you attend the swearing-in ceremony or not, I don't care. If you don't attend the swearing-in ceremony, you will have invalidated 26 seats, and we will divide them to other parties."
"I have 2 million votes," Sam Rainsy said.
"Yes, you mention 2 million votes," Hun Sen replied, shaking his finger at his long-time political opponent, "but if you don't attend the swearing-in ceremony, if you want to know, you will see," a Khmer expression that means, "If you don't believe me, wait and see."
Contacted at his party headquarters later Friday evening, Sam Rainsy declined to comment on the exchange.
"I'm worrying about the number of people who could not vote [Sunday]," he said. "We deny the result of the election. I don't care what Hun Sen said."

O1 08 2008
VOA

ភរិយានាយករដ្ឋមន្ត្រីធ្វើពិធីបួងសួងនៅប្រាសាទព្រះវិហារ...

2008-08-02T23:41:00.000+10:00

ភរិយារបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃប្រទេសកម្ពុជា លោកជំទាវ ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុន សែន បានធ្វើពិធីបួងសួងមួយនៅឯប្រាសាទព្រះវិហារ កាលពីព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ទី១ សីហា ដោយបានអន្ទងហៅព្រះវិញ្ញាណក្ខន្ធអតីតព្រះមហាក្សត្រកសាងអង្គរ និងវិញ្ញាណក្ខន្ធមេទ័ពខ្លាំងពូកែមកសណ្ឋិតនៅប្រាសាទព្រះវិហារ ដើម្បីសម្ដែងឫទ្ធិបារមីឲ្យមានសន្តិភាពនិងសេចក្ដីសុខ ។ព្រះសង្ឃថ្នាក់រាជាគណៈ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកំពូលៗ កម្លាំងប្រដាប់អាវុធ យោធា ប៉ូលិស ប៉េអឹម និងប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណ១ពាន់នាក់បានចូលរួមក្នុងពិធីបួងសួងនោះ ។តំណាងឲ្យក្រសួងធម្មការនិងសាសនា និងជាប្រធានគណៈកម្មការរៀបចំពិធីបុណ្យជាតិនិងអន្តរជាតិ លោក មិន ឃិន បានមានប្រសាសន៍ថាពិធីដ៏សម្បើមកាលពីព្រឹកមិញគឺជាការបួងសួងសុំសេចក្ដីសុខចម្រើនដល់ប្រាសាទព្រះវិហារ ។
លោក មិន ឃិន បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «បួងសួងសុំសេចក្ដីសុខ សេចក្ដីចម្រើន និងពិធីជួបសំណេះសំណាលជាមួយប្រជាជន ជាមួយព្រះសង្ឃដែលគង់ចាំវស្សានៅទីនេះ និងជួបជាមួយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធដែលកំពុងតែនៅលើប្រាសាទព្រះវិហារយើងនេះ» ។
ការធ្វើពិធីបួងសួងសុំសន្តិភាពនិងសេចក្ដីសុខចម្រើននេះ បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីកងទាហានឈុតខ្មៅរបស់ថៃចំនួនប្រមាណ៦០០នាក់ បានចូលមកលុកលុយទីវត្តខ្មែរ កែវសិក្ខាគិរីស្វារៈ ជាប់តំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ រយៈពេល១៧ថ្ងៃមកហើយដោយមិនទាន់មានផែនការដកកងទ័ពចេញនៅឡើយ ។
ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរជាច្រើននាក់បានបង្ហាញថា គេចង់ឲ្យទាហានថៃទាំងអស់ដកកងទ័ពចេញពីទឹកដីខ្មែរនៃតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារតាមរយៈការបួងសួងនេះ ដោយគេមានចិត្តខឹងសម្បាចាប់តាំងពីមានវត្តមានកងទ័ពថៃចូលមកលុកលុយនោះ ៖ «កាលពួកវាមកបាតុកម្ម ក៏មានចិត្តខឹងចង់តែវ៉ៃវាវិញ ដីយើងសោះវាជេរប្រមាថអាក្រក់ៗណាស់ សុទ្ធតែអាម៉ឹង អ្ងែង ឲ្យចុះចេញពីទឹកដីព្រះវិហារ យើងម៉េចនឹងចុះដីយើង» ។
ចំណែកទាហានឈុតខ្មៅរបស់ថៃមួយរូបដែលកំពុងបោះជំរំនៅទីវត្តខ្មែរបាននិយាយថា គេត្រេកអរចំពោះការបួងសួងសុំសន្តិភាពនោះដោយគេមិនចង់ធ្វើសង្គ្រាមទេ ហើយពួកគេចង់តែចាកចេញពីទឹកដីខ្មែរឆាប់ៗដែរ ។
ទោះយ៉ាងណានាយទាហានខ្មែរម្នាក់ដែលកំពុងត្រៀមប្រយុទ្ធនៅខ្សែត្រៀមទី១ បានមានប្រសាសន៍ថាលោកចង់បានសន្តិភាពមិនបង្ហូរឈាម ក៏ប៉ុន្តែកងទាហានថៃបានបង្ហាញឥរិយាបថឲ្យឃើញថា មិនចង់បានសន្តិភាពនេះទេ ៖ «ការបួងសួងនេះយើងចង់បានសន្តិភាពដែរ តែខ្លាចតែគេមិនយល់ព្រមសន្តិភាពហ្នឹង មើលទៅចរិតវាដូចនៅរឹងរូសនៅត្រង់ហ្នឹង» ។
សូមបញ្ជាក់ថាកងទាហានឈុតខ្មៅថៃរាប់រយនាក់បានចូលមកលុកលុយទីវត្តខ្មែរជិតតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ តាំងតែពីថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះការប្រឈមមុខដាក់គ្នារវាងកងទ័ពខ្មែរថៃនៅតែកើតមាននៅឡើយ បើទោះបីជាមានការព្រមព្រៀងគ្នាកាលពីថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា រវាងមន្ត្រីការបរទេសកម្ពុជាថៃ ថានឹងដកកងទ័ពចេញពីតំបន់ជម្លោះនោះក៏ដោយ ៕
01 08 2008
RFA

New Government Could Still Face Deadlock...

2008-08-02T23:35:00.000+10:00

The ruling party may have won a sweeping victory Sunday, but analysts say the government could still face a political crisis.
Cambodia has adopted a system of simple majority, or 63 National Assembly seats, for the formation of a government, a number of seats the ruling Cambodian People's Party appears to have won by a wide margin.
But analysts said that even the 90 seats claimed by the CPP after Sunday's election may not avert a deadlock, as the Cambodian constitution requires all National Assembly members to swear in following an election.
If the roughly 33 elected parliamentarians from four non-ruling parties refuse to be sworn in within the next 60 days, the Cambodian government will face a post-election crisis.
"According to the constitution, the National Assembly can be created if all lawmakers participate. It is not difficult to create a government," said Chhim Phal Vorun, an expert in constitutional law. "But the question is to make a functioning National Assembly, because we have to set up a structure in which all members elected, 123, can go to work."
Once the National Assembly is functioning, it can vote to create the new government, resolving a deadlock, he said.
"But if other parties do not participate in the process, the CPP alone cannot make a functional National Assembly," he said.
Thun Saray, president of the rights group Adhoc, said Tuesday the question was now whether the four main parties with seats in government will demand another round of elections.
Opposition leader Sam Rainsy said the parties were now working together to demand another round. Without a new election, the parties will not accept the result of Sunday's polls, he said.
"The only one way to avoid a crisis is to reorganize an election throughout the country," Sam Rainsy said.
Government spokesman Khieu Kanharith said Tuesday, however, the CPP can run a government and National Assembly on its own, if the other parties refuse to have their members sworn in.
"If they aren't sworn in, they will not have parliamentary immunity," he said without elaborating. "So they are not lawmakers by law, and in 60 days the National Assembly will open the session. So each party must think for themselves, starting now, whether they want to participate or not."
Members of the four parties planned to meet Wednesday.
National Election Committee Secretary-General Tep Nitha said there was no law for a second round elections. Parties can only request a recasting of ballots in stations where they can prove irregularities.
Even if a government were to go ahead, Sam Rainsy said his party, which won as many as 27 seats Sunday, would maintain a strong opposition voice in the National Assembly.
"There is enough voice to pressure the government to do a better job," he said. "We will go to the seat and serve the interests of voters by not giving up all the results we received, even though it was fraudulent."

27 July 2008
VOA

Cambodia, Thailand Agree to Border Talks..

2008-08-02T23:28:00.002+10:00

Cambodia has agreed to postpone its complaint to the UN Security Council over a military border crisis, pending a bilateral meeting between the foreign ministers of the two countries in Siem Reap Monday.
The agreement follows a phone conversation between Cambodian Prime Minister Hun Sen and Thai Prime Minister Samak Sundaravej Thursday and came as heavily armed troops on both sides were positioned at various points along the Thai-Cambodia border.
A government spokesman meanwhile called for both Cambodian and Thai troops to return as soon as possible to positions they held near Preah Vihear temple two weeks ago, to avoid an eruption of violence along the border.
"The stance of the Cambodian government is that we want both sides, Cambodia and Thailand, to return to the situation [as it was] before July 15, because if the troops from both sides stay together it is not good, and a problem will erupt," government spokesman Khieu Kanharith told reporters in Phnom Penh. "If the situation is not returned to the way it was before July 15, there could be an explosion, and we wouldn't be able to avoid fighting each other."
As the crisis entered its ninth day, Thai and Cambodian troops had been deployed along the border near Anlong Veng and O'Smach districts, Oddar Meanchey province, Oddar Meanchey Governor Pich Sophin said.
An increasing number of Thai soldiers have been sent to areas on the border of Banthey Meanchey province, near Poipet, but the international crossing remains open, Banthey Meanchey Governor Ung Ouern said.
Officials say the build-up includes tanks, artillery and the arming of Thai villagers along the border. Up to 4,000 troops from both sides have been deployed.
Khieu Kanharith said Thursday Cambodia had 800 troops on the border, but Cambodian commanders say the number is closer to 1,500.
Cambodia also wants the withdrawal of Thai troops from Keo Sikha Kiri Svara pagoda, because their presence there could lead to later claims to the territory by Thailand, Khieu Kanharith said.
Thai Embassy officials declined to comment Thursday.
Thailand maintains the pagoda was illegally built on Thai territory against agreements made between the two countries in border negotiations in 2000.
Defense Minister Gen. Tea Banh made a brief visit to the disputed area Thursday.
After the visit, he concluded the situation was still peaceful, but he urged both sides to remain calm.
The Cambodian side will maintain sufficient troops on the border to protect Preah Vihear temple, he told VOA Khmer.

24 July 2008
VOA

Talks Fail as Border Standoff Escalates...

2008-08-02T23:11:00.002+10:00

Members of a Thai-Cambodian border committee failed to find common ground Monday as they sought resolution to a continued military build-up that has escalated to include tanks and artillery, officials said.

A Cambodian delegation remained in Thailand late Monday, but officials were unsure they would resume negotiations Tuesday.

Monday's meeting was not successful, because the Thai side asked Cambodia to discuss border demarcation that was not acceptable, Defense Minister Tea Banh told VOA Khmer.

Both sides have so far kept calm on both sides of the border, he added.

Foreign Minister Hor Namhong meanwhile sent a request to Singaporean Foreign Minister George Yeo for an Asean inter-ministerial group to solve what he called a "grave situation" where "tension between Thailand and Cambodia is escalating."

"Thai troops with artilleries and tanks are building up along the border, constituting a very serious threat not only to the sovereignty and territorial integrity of Cambodia, but also to peace and stability in our region," Hor Namhong wrote.

More than 4,000 Thai and Cambodian troops have moved to the border near Preah Vihear temple, more than double the number Friday, the Associated Press reported.

Cambodian troops remained in an alert posture Monday, although there was no sign of fighting.

Soldiers on both sides said they remained safe.

One Thai soldier told VOA Khmer he was impatient to leave and was not anxious to fight.

Thai officials maintain their soldiers are firmly on Thai soil, a claim disputed by Cambodia, which claims the land surrounding Preah Vihear temple, an 11^th-Century Hindu structure dedicated to the god Shiva.

The temple's July 7 inclusion on a Unesco World Heritage site list was celebrated in Cambodia but led to a political crisis in Thailand. On July 8, a contingent of Thai troops entered a pagoda claimed by Cambodia following the detention by Cambodian police of three Thai protesters in the temple.

Soldiers on both sides of the border at Preah Vihear temple have been ordered not to drink, as the standoff entered its seventh day, government spokesman Khieu Kanharith said.

Most villagers from the Preah Vihear area have fled for fear of fighting, but the situation remained calm Monday. Not all were prepared to go, however.

"I will not leave if there is no order for me to leave," said Van Son, 44, who lives with his wife in a small home at the top of the mountain, about 40 meters from troops north of the temple.

21 July 2008
VOA

Evacuation...

2008-07-17T21:38:00.001+10:00

residents near Preah Vihear temple were fleeing the area Thursday as a standoff between Cambodian and Thai soldiers entered its third day, witnesses said, adding that more troops from both sides have been deployed to the disputed border area.

"People are leaving the area because they are scared," said Keo Vannak, a resident of Sa Em town near the base of the mountain on which the 11th-century ruins sit.

Sa Em has seen an influx of people coming off the mountain on trucks piled with their belongings, Keo Vannak said Thursday.

"I'm worried there will be a clash and it will destroy all of my belongings," said vendor Chim Nang. "I'm moving my stuff to another village for safety," he added, standing near a truck packed with household goods.

“Now I move my material to another village for safety because I’m worried there will be a clash and it will destroy all my belongings.” He had his most important household items packed with him in the truck.

Added Srey Leap, who works at Preah Vihear temple: "I will return to my hometown in Siem Reap province ... I cannot work here until there is security and this dispute is over.”

More than 600 heavily armed Cambodian soldiers have been deployed to the temple since Tuesday, when Thai troops first allegedly crossed the border following the arrest of three Thai demonstrators who jumped an international checkpoint to enter the temple.

Cambodia claims that at least 400 Thai soldiers continue to occupy Cambodian territory, while Bangkok insists that they are stationed on the Thai side of the border to conduct demining operations.

An area of 4.8 square kilometers around the temple remains in dispute after the World Court ruled in 1962 that Preah Vihear belongs to Cambodia. The temple was designated a UNESCO World Heritage Site on July 7 after years of resistance from Bangkok to the inscription, further inflaming Thai nationalism.

On July 10, Thai Foreign Minister Noppadon Pattama stepped down after the Constitutional Court ruled that he had acted illegally in signing an agreement supporting Cambodia’s bid to have Preah Vihear temple listed as a World Heritage Site without the permission of parliament.

Cambodian officials on Wednesday called for calm as tensions along the border escalated with the Thais's refusal to withdraw, but military officers on the ground say that more troops could be deployed to counter Thai reinforcements.

“We sent more soldiers to the temple yesterday to stop the Thai troops from moving even further into the temple complex," said Kem Oun, deputy commander of RCAF Brigade 43, which was brought in as the crisis grew.

"Now, they are on our land, in our pagoda and violating our sovereignty, even after the threats of Cambodian soldiers," he told the Post on Thursday. "But our orders are to be patient and avoid fighting unless they start it first," he said, adding that Thai military officers had asked the Cambodians to meet with them later Thursday.

Thai soldiers have gathered at a Buddhist pagoda built on a slope about 200 meters from the temple, and slept Wednesday night next to Cambodian troopers, said Him Chan, deputy commander of the border police battalion 795.

“They are occupying our land and last night they slept just a few meters away from us to show their aggression and provoke trouble," he said. "We’ve tried to push them away but they won't leave.... This is Cambodian land."

Cambodian officials have agreed to hold crisis talks with their Thai counterparts on Monday in a bid to defuse the standoff, but soldiers on the mountain say they remain at the ready if the situation worsens.

"I haven't used it in 10 years and it's gotten a bit rusty," said Srun Mao, soldier with Brigade 795, tapping his AK-47 rifle. "But I'm ready and I'm thirsty," the former Khmer Rouge fighter added.

Thursday, 17 July 2008
Phnom Penh Post

Cambodia, Thailand deploy more troops...

2008-07-17T20:02:00.004+10:00

PREAH VIHEAR, Cambodia—Cambodia and Thailand escalated their troop buildup Thursday at disputed territory near a historic border temple despite moves to hold talks next week to defuse the flare-up in tensions, a Cambodian general said.

Cambodian Brig Gen. Chea Keo said the Thais now have more than 400 troops near the Preah Vihear temple, up from about 200 the day before, and Cambodia has about 800 troops there, up from 380 the day before.

Cambodia claims the Thai troops have crossed the border into Cambodian territory in renewed tensions over land near Cambodia's Preah Vihear temple, while Thailand maintains it is protecting its own sovereignty. However, a Thai military source has acknowledged that the troops are in "disputed" territory.

The border in the area around Preah Vihear has never been fully demarcated.

"They have entered (Cambodian territory) with an intention to provoke us, but we are being extremely patient to prevent weapons from firing," Chea Keo said.

On Wednesday night, Cambodia said it agreed with Thailand to hold talks next Monday aimed at easing tensions early next week. Thailand did not immediately confirm the plans.

Cambodian Information Minister Khieu Kanharith said the two countries' prime ministers had a "cordial" phone conversation, and that their defense ministers would meet Monday in Thailand to discuss the flare-up in tensions.

Cambodia's application for World Heritage Site status for the temple was granted last week, providing new fodder to the long-standing conflict.

Both countries claim 1.8 square miles of land around the Preah Vihear temple, and Thai anti-government activists have revived nationalist sentiment over the issue. The activists and some government officials fear that the temple's new status will jeopardize their country's claims to land adjacent to the site.

Cambodian Prime Minister Hun Sen and Thai Prime Minister Sundaravej also agreed that "both sides should do the utmost to prevent anything from happening," Khieu Kanharith told The Associated Press.

Khieu Kanharith said Cambodia would not "use force unless attacked" and that the "situation was stable."

Thai army commander Gen. Anupong Paojindasaid likewise said he has ordered his troops to refrain from using force.

"The problem has been there for a long time because there has been no demarcation of the border yet," Anupong told reporters.

Thai officials have publicly denied that their troops crossed the border, saying the soldiers are in Thai territory to protect its sovereignty.

However, a senior Thai military source who spoke on condition of anonymity because of the sensitivity of the situation acknowledged Wednesday that Thai troops were inside "disputed border territory."

Thai troops in combat gear and armed with rifles sat in small groups Wednesday in the jungle on Preah Vihear mountain, while Cambodian troops paced only a few yards away, some of them carrying B-40 rocket launchers.

Cambodian troop reinforcements also were on the road Wednesday.

"I have received an order from our commander to back up our forces over there," Ouch Borith, an army captain, told The Associated Press at a Cambodian village several miles from the Preah Vihear mountain.

In 1962, the International Court of Justice awarded Preah Vihear and the land it occupies to Cambodia, a decision that still rankles many Thais even though the temple is culturally Cambodian, sharing the Hindu-influenced style of the more famous Angkor complex in northwestern Cambodia.
------
Associated Press writers Sutin Wannabovorn and Ambika Ahuja in Bangkok and Ker Munthit in Phnom Penh contributed to this report.

Ki-media

កម្ពុជាស្វាគមន៍ការដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក

2008-07-08T23:30:00.001+10:00

ប្រទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃអង្គារនេះស្វាគមន៍ចំពោះសេចក្តីសម្រេចជា ឯកច្ឆន្ទរបស់គណៈកម្មាធិការបេតិភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការ UNESCO ដែលបានសម្រេចដាក់ប្រាសាទព្រះវិហាររបស់ខែ្មរចូលក្នុងបញ្ជី បេតិភណ្ឌពិភពលោក ។ការសម្រេចនោះបានធ្វើឡើងកាលពីថៃ្ងទី៧ ខែកក្កដាកន្លងទៅថ្មីៗនេះ ក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៣២ នៅក្នុងទីក្រុងកេបិក ប្រទេសកាណាដា ទោះបីជាមានការតវ៉ាជំទាស់ពីក្រុមបាតុករថៃមួយចំនួនកាលពីពេលថ្មីៗ នេះនៅខាងមុខច្រកចូលប្រាសាទព្រះវិហាររបស់កម្ពុជាក៏ដោយ ។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហោ ណាំហុង ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបទេសនៃប្រទេសកម្ពុជាបានធ្វើសន្និសីទកាសែត មួយនៅឯក្រសួងការបរទេសក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ដើម្បីសម្ដែងការសា្វគមន៍ចំពោះសេចក្ដីសម្រេចនោះថា ៖ «សម្រេចដោយ សមាជិកគណៈកម្មការទាំង២១ អត់មានប្រទេសណាមួយជំទាស់ទេ ។ នេះជាជោគជ័យរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមួយ ការបញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារយើងក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ។ ក៏ប៉ុន្តែសំខាន់ជាងនេះទៀតជាជោគជ័យរបស់អរិយធម៌ខ្មែរយើង វប្បធម៌ខ្មែរយើង» ។
ស្របពេលជាមួយគ្នានេះដែរលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ប្រមុខនៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានចេញសេចក្តីថែ្លងការណ៍ជាចំហមួយជូន ជនរួមជាតិកម្ពុជា ថានេះគឺជាមោទនភាពថ្មីមួយទៀតសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនិងប្រទេសកម្ពុជា ក៏ដូចជាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនានាក្នុងតំបន់និងពិភពលោកដែលប្រាសាទ ព្រះវិហារត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាអន្តរជាតិស្តីពីប្រាង្គប្រាសាទនិង រមណីយដ្ឋាន បានទទួលស្គាល់ជាកំពូលស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យនៃស្ថាបត្យកម្មខែ្មរនិង មានតម្លៃនោះ ត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងបញ្ជីបេតិភណ្ឌពិភពលោក ។
លោក មឿង សុន ប្រធានអង្គការមូលនិធិទ្រទ្រង់អរិយធម៌ខែ្មរដែលបានធ្វើពីធីបន់ស្រន់ កន្លងមកសុំឲ្យមានជោគជ័យនោះ បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «គឺខាង មូលនិធិទ្រទ្រង់អរិយធម៌ខ្មែរនៅថ្ងៃ១១នេះ យើងធ្វើពិធីអបអរសាទរមួយនៅក្នុងលក្ខណៈជាក្រុមគ្រួសារ ជាមួយនឹងគណៈអធិបតី ជាមួយនឹងអ្នកសារព័ត៌មានខ្លះ» ។
រីឯលោក សុន ឆ័យ តំណាងរាស្រ្តគណបក្សសមរង្ស៊ីបានមានប្រសាសន៍ប្រតិកម្មចំពោះការទទួល ស្គាល់របស់អង្គការ UNESCO ដាក់ប្រាសាទព្រះវិហាររបស់កម្ពុជាចូលក្នុងបញ្ជីបេតិភណ្ឌពិភពលោកនោះ ថា ៖ «មានន័យថាប្រទេសកម្ពុជាបានធានានូវបូរណភាពទឹកដីនៅ ក្នុងតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារនេះនៅឡើយទេ យើងទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើការបញ្ជាក់ទៅភាគីថៃឲ្យបានច្បាស់អំពី ព្រំដែនរវាងប្រទេសកម្ពុជានិងថៃ» ។
លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហោ ណាំហុង ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានបញ្ជាក់ក្នុងសន្និសីទកាសែត នៅថៃ្ងអង្គារនេះថា ការដាក់ប្រាសាទព្រះវិហាររបស់កម្ពុជាក្នុងបញ្ជីបេតិភណ្ឌពិភពលោកនោះ គឺមិនមែនដាក់បន្ទាត់ព្រំដែននោះទេ គឺដាក់បញ្ជូលតែប្រាង្គប្រាសាទតែប៉ុណ្ណោះ ដូច្នេះមិនបានធ្វើឲ្យកម្ពុជានិងថៃបាត់បង់ទឹកដីបន្តិចណាទ្បើយ ។
សូមរំឮកថាប្រាសាទព្រះវិហារនៅលើខ្នងភ្នំដងរ៉ែកជាប់នឹងព្រំដែន ថៃនោះ ត្រូវបានសាលក្រមតុលាការអន្តរជាតិក្រុងទ្បាអេ សម្រេចឲ្យភាគីកម្ពុជាជាអ្នកឈ្នះក្តីកាលពីថៃ្ងទី១៥ ខែមិថុនា ឆ្នាំ១៩៦២ ៕
From RFA

PHNOM PENH August 2009 Cambodia Khmer Rouge trials could begin...

2008-07-08T21:26:00.001+10:00

The trial of five aging Khmer Rouge leaders is due to begin. The charges relate to the deaths and suffering of millions of Cambodians under the Khmer Rouge in the 1970s. The autumn start date is far from certain. After almost a decade strongman Prime Minister Hun Sen and the United Nations are still wrangling about the scope of and funding for the hybrid Cambodian-UN tribunal. The approach of the 30th anniversary of the end of the regime, in Jan 2009, could function as pressure on the negotiations.

Some two-thirds of the tribunal's budgeted three-year mandate have passed since it was set up in Aug 2006, and the delays are widely seen as foot-dragging by Hun Sen, who was a member of the Khmer Rouge as a very young man.

The Khmer Rouge "liberated" Phnom Penh on 17 Apr 1975. Forcing the population out of cities, it tried to establish an agrarian state and killed an estimated 1.7 million people through starvation, disease or execution in the process. Survivors were traumatized in ways that still haunt this country

Hundreds of people have applied for official recognition as Khmer Rouge victims and to bring parallel civil cases against the five. Regime leader Pol Pot escaped justice: he died in 1998 without being brought to trial. As civil parties, the victims will have standing comparable to those of the accused, including the rights to participate in the investigation, to be represented by a lawyer, to call witnesses and to question the accused at trial.

From Ki Media

11 years ago on 5-6 July 1997.....

2008-06-26T00:08:00.006+10:00

កាលពី១១ឆ្នាំមុនព្រឹត្តិការណ៍ប្រយុទ្ធបង្ហូរឈាមគ្នាមួយរវាងកងទ័ព ដែលស្មោះត្រង់នឹងសម្តេចក្រុមព្រះ នរោត្តម រណឫទ្ធិ ដែលកាលណោះជានាយករដ្ឋមន្ត្រីទីមួយ និងកងទ័ពដែលស្មោះត្រង់នឹងលោក ហ៊ុន សែន ដែលកាលណោះជានាយករដ្ឋមន្រ្តីទីពីរ បានកើតឡើងនៅកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញ ។មតិជាតិនិងអន្តរជាតិមួយចំនូននៅមិនទាន់មានយោបល់ស្របគ្នានៅឡើយ ទេ ថាតើព្រឹត្តិការណ៍ថ្ងៃទី៥-៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ១៩៩៧នោះ ជារដ្ឋប្រហារឬក៏យ៉ាងណា ?

លោក ប៊្រែដ អាដាមស៍ (Brad Adams) នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស Human Rights Watch ទទួលបន្ទុកផ្នែកអាស៊ីនិងជាអតីតមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃការិយាល័យឧត្តម ស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិ ទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំនៅកម្ពុជា បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ដល់លោក ជីវិតា នៃវិទ្យុអាស៊ីសេរីជុំវិញព្រឹត្តិការណ៍នេះ ។

សូមអញ្ជើញស្ដាប់ភាគទី១នៃបទសម្ភាសន៍រវាងលោក ជីវិតា និងលោក Brad Adams បញ្ចូលសំឡេងដោយលោក សាន សុវិទ្យ ដែលមានខ្លឹមសារដូចតទៅ ៖
1- Listen the first
2- Listen the second
3- Listen the third

From RFA

A bit to understand of Preah Vihear temple...

2008-06-25T17:31:00.005+10:00

Preah Vihear, also known as Prasat Preah Vihear in Cambodia, and Prasat Khao Phra Wiharn in Thai, is an ancient temple adjacent to the border between Thailand and Cambodia.

Preah Vihear is perched on a hilltop with a commanding view of its surroundings. Predating Angkor Wat by 100 years, the history of the temple/fortress is somewhat unclear, but it is known to be dedicated to the god Shiva and thought to have been constructed in the reign of Suryavarman I (1002-50), with further significant additions by Suryavarman II (1113-50).

Long considered to be inside Thailand, King Sihanouk of Cambodia claimed the temple on the basis of French colonial maps. The Thai government agreed to submit the dispute to the International Court of Justice, which in 1962 issued the correct ruling awarding Preah Vihear to it’s rightful owner, Cambodia. Southeast Asia use to be ruled by the Khmer Empire. As a result, they have left indelible marks throughout Southeast Asia. Thailand has been encroaching on Cambodia, and one can see many Khmer(Cambodian majority in Cambodia) ruins outside the territory of Cambodia claimed by Siam or Thailand. The architecture, art, and ancient structure of Preah Vihear temple is CLEARLY made by ancient Khmer(Cambodians) and not by Siam(Thais). It is not even a dispute among archaeologists.

Soon after winning Preah Vihear temple in the international court, Cambodia plunged into civil war.

The temple was open to the public from Thailand (although unreachable from Cambodia) until 1975, when it was occupied by the Khmer Rouge (whose rusting artillery guns still litter the area). It re-opened from the Thai side in 1998, and in 2003 Cambodia completed the construction of a long-awaited access road allowing Cambodians to visit the temple. Currently , Thailand closed access from their side out of spite. Thailand has many businesses operating in Cambodia, but they refuse to help develop Preah Vihear. Presently, the government of Cambodia is working hard to connect roads from Siem Reap to Cambodia.

The temple complex runs 800m along a north-south axis, and consists essentially of a causeway and steps rising up the hill towards the sanctuary, which sits on the clifftop at the southern end of the complex (120m above the northern end of the complex, 525m above the Cambodian plain and 625m above sea level). Although this structure is very different from the temple Angkor, it serves the same purpose as a stylised representation of Mount Meru, the home of the gods. found at

The approach to the sanctuary is punctuated by five gopuras(these are conventionally numbered from the sanctuary outwards, so gopura five is the first to be reached by visitors). Each of the gopuras before the courtyards is reached by a set of steps, and so marks a change in height which increases their impact. The gopuras also block a visitor's view of the next part of the temple until he passes through the gateway, making it impossible to see the complex as a whole from any one point.

The fifth gopura, in the Koh Ker style, retains traces of the red paint with which it was once decorated, although the tiled roof has now disappeared. The fourth gopura is later, from the Khleang/Baphuon periods, and has on its southern outer pediment, "one of the masterpieces of Preah Vihear" (Freeman, p. 162): a depiction of the Churning of the Sea of Milk. The third is the largest, and is also flanked by two halls. The sanctuary is reached via two successive courtyards, in the outer of which are two libraries.

Wikipedia AND Preah Vihear website

Thai protests force closure of Preah Vihear temple...

2008-06-25T16:19:00.001+10:00

Cambodian officials have closed Preah Vihear temple, citing security concerns after protesters claiming that the 10th-century Hindu monument belongs to Thailand rallied near the ruins.

“The gate to Preah Vihear temple is temporarily closed for the safety of tourists because Thai demonstrators are standing ... in front of the gate,” Council of Ministers spokesman Phay Sisphan told the Post on June 24, a day after the border crossing at the temple was sealed.

“The closure is not a political decision,” he added. “There has been no change in the policy of the Cambodian and Thai governments, and no interference between them.”

Some two dozen Thai protesters remained on the Thai side of the border near the temple, said Ros Heng, chief of the Preah Vihear checkpoint, also on June 24, adding, "We closed the checkpoint because we saw the Thai people were coming and we were worried that ... people on both sides would clash."

The decision came as Deputy Prime Minister Sok An prepared to lead a delegation to Quebec, Canada, where he would push for Preah Vihear's inscription as a UNESCO World Heritage Site.

Disputes over Preah Vihear have repeatedly prevented its World Heritage listing, with Thailand laying claim to the territory surrounding the mountain-top temple.

Cambodia announced earlier this month that it would seek to list only the temple, which was awarded to the Kingdom by the International Court of Justice in 1962, and a re-drawn map of the area was approved by the Thai government on June17.

But protests in Bangkok and the rally at the temple have further complicated the situation, with Thai demonstrators claiming that Cambodia was encroaching on Thai territory with its World Heritage Site application.

The Preah Vihear protests come against a backdrop of political unrest in Bangkok, where anti-government demonstrators have accused Thai Prime Minister Samak Sundaravej and his government of ceding territory to Cambodia with their support for the temple listing.

The Thais at the temple protest would continue “until we get our Kao Phra Viharn (Preah Vihear) back and expel Cambodians who have encroached on the Thai border,” the Bangkok Post quoted protest leader Saman Sri-ngam as saying, adding that protestors sang the Thai national anthem and patriotic songs during their rally.

“We just learned about the closure this morning, and we have not received official word from the Cambodian government,” said Teruo Jinnai, head of UNESCO Cambodia. “UNESCO is not an authority on border issues; we offer technical assistance for heritage issues.”

The Thai Embassy declined to comment on the situation.

UNESCO’s World Heritage Committee will meet with Thai and Cambodian officials regarding the World Heritage site application from July 2-10.

Tuesday, 24 June 200
The PPP

ទស្សនៈមន្ត្រីខ្មែរនិងម្ចាស់ក្រុមហ៊ុនទេសចរណ៍អំពីការបិទច្រកប្រាសាទព្រះវិហារ...

2008-06-25T14:26:00.001+10:00

អាជ្ញាធរកម្ពុជាបានសម្រេចចិត្តបិទច្រកចេញចូលទស្សនាបា្រសាទ ព្រះវិហារនៅថ្ងៃទី២២ មិថុនា ក្រោយពេលមានក្រុមបាតុករថៃបានហែមកដល់តំបន់សនៃព្រំដែនកម្ពុជា- ថៃត្រង់ប្រាសាទព្រះវិហារ ។

លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរបស់គណៈរដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា ការបិទច្រកទេសចរណ៍នៅប្រាសាទព្រះវិហារនោះ ដើម្បីជៀសវាងអធិករណ៍នានា ដែលអាចកើតមានរវាងក្រុមអ្នកតវ៉ាថៃ ជាមួយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅតំបន់នោះ ហើយថា បញ្ហាចុះឈ្មោះប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនោះ បានទទួលការយល់ព្រមពីភាគីរដ្ឋាភិបាលថៃរួចទៅហើយ ។

លោក ផៃ ស៊ីផាន មានប្រសាសន៍ដូច្នេះថា ៖ «ខ្ញុំគ្រាន់តែដឹងថា បាតុករថៃដែលគេធ្វើដំណើរមកដល់តំបន់ស យើងក៏បានធ្វើត្រៀមលក្ខណៈដើម្បីការពារសុវត្ថិភាពនិងអធិបតេយ្យរបស់ ខ្មែរយើង តែប៉ុណ្ណឹង ហើយយើងមិនដឹងថា បិទមកពីបញ្ហាអីផ្សេងពីហ្នឹងទេ» ។

លោក ផៃ ស៊ីផាន បានឲ្យដឹងថា ការចុះឈ្មោះប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនោះ វាជាបញ្ហាវប្បធម៌សុទ្ធសាធមិនមានទាក់ទងជាមួយបញ្ហាទឹកដីអ្វីនោះ ទេ ៖ «ថ្ងៃនេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបានទៅប្រជុំព្រឹទ្ធសភាដើម្បីឆ្លើយពីសំណួរអំពី អ្វីៗដែលរដ្ឋាភិបាលថៃបានឯកភាពជាមួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាយើង ដូច្នេះវាអត់មានបញ្ហាអ្វីទេ បាតុកម្មគ្រាន់តែជាបាតុកម្មដោយឡែកនៃក្រុមមួយនៅក្នុងប្រទេសថៃ វាមិនមែនជាការសម្រេចរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលឯណា ពីព្រោះយើងបានចុះហត្ថលេខាជាមួយគ្នា ។ ចំពោះព្រឹទ្ធសភាដែលនិយាយពីរឿងខ្លាចបាត់បង់ទឹកដី គឺវាខុសពីប្រធានបទដែលយើងនិយាយអំពីការចុះប្រាង្គប្រាសាទ ព្រះវិហារនៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពេលាក ។ ហើយចម្លើយនៅដដែល ជំហររបស់ព្រះរាជណាចក្រកម្ពុជា គឺថា នេះជារឿងវប្បធម៌សុទ្ធសាធ ហើយគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោក មិនមែនជាតុលាការក្នុងការសម្រេចក្ដីថា ដីនេះជារបស់អ្នកនេះ ដីនោះជារបស់អ្នកនោះ គឺអត់មានទាល់តែសោះ ។ ដូច្នេះភាគីខាងរដ្ឋាភិបាលយល់ច្បាស់ ហើយប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរយល់ច្បាស់ តាមរយៈការផ្សព្វផ្សាយរបស់យើង» ។

លោក មឿង សុន ប្រធានក្រុមហ៊ុនទសចរណ៍ក្នុងស្រុកមួយ ឈ្មោះ អឺរ៉ាស៊ី ត្រាវែល ហើយដែលកាលពីពេលថ្មីៗនេះ លោកបានផ្ដួចផ្ដើមរៀបចំទិវារំលឹកខួបលើកទី ៤៦ ថ្ងៃដែលតុលាការអន្តរជាតិក្រុងឡាអេបានកាត់សេចក្តីថា ព្រះវិហារជារបស់ប្រទេសខ្មែរនោះ បានមានប្រសាសន៍ឲ្យដឹងថា ការបិទប្រាសាទព្រះវិហានោះ គ្រានាតែដើម្បីកុំឲ្យមានការរំខានដល់មិត្រភាពប្រទេសទាំងពីរ កម្ពុជា-ថៃ តែប៉ុណ្ណោះ ។

លោក មឿង សុន ថ្លែងយ៉ាងដូច្នេះ ៖ «ខ្ញុំយល់ថា មិនជារំខានអីសម្រាប់យើងទេ ហើយការបិទហ្នឹងក៏វាមិនមែនជាការរំខានក្នុងការដាក់ប្រាសាទ ព្រះវិហារក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកទេ ពីព្រោះប្រាសាទព្រះវិហារប្រទេសថៃបានទទួលស្គាល់យើង ៤៦ឆ្នាំមកហើយ គេមិនដែលបដិសេធនឹងសាលដីការបស់តុលាការ ឬក៏តវ៉ាទាមទារប្រាសាទព្រះវិហារថាជារបស់គេ ក៏អត់ដែរ ។ នេះជាសីលធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់រាជរដ្ឋាភិបាលថៃនិងព្រះមហាក្សត្រថៃ ។ ឯអ្នកដែលធ្វើបាតុកម្មគឺជាតំណាងនៃក្រុមតូចមួយទេ មិនមែនតំណាងនូវសីលធម៌ដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋថៃទេ ។ អ៊ីចឹង ខ្ញុំគិតថា ការដែលគេបិទហ្នឹង គឺរាជរដ្ឋាភិបាលមិនចង់ឲ្យប្រជារាស្ត្រថៃក្រុមតូចដែលខ្វះការ យល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្ររឿងតុលាការហ្នឹង ចូលមកអុកឡុករំខានដល់មិត្តភាពយើងទេ ។ នេះជាគំនិតរបស់ខ្ញុំ បើកាលណាមិនបិទទេ អ្នកអស់ហ្នឹង រំខានដល់ក្នុងទឹកដីយើង វាធ្វើឲ្យខូចដល់មិត្តភាព ។ ខ្ញុំយល់ថា ជាការល្អចំពោះសមត្ថកិច្ចរបស់គេៗ ទប់ស្កាត់ មិនមែនមានបំណងមកទប់ស្កាត់សេដ្ឋកិច្ចយើងទេ» ។

លោក មឿង សុន បានមានប្រសាសន៍ថា ការបិទច្រកមួយរយៈនេះ មិនប៉ះពាល់ដល់វិស័យទេសចរណ៍ទេ ហើយការតវ៉ារបស់បាតុករថៃនេះជាការដាស់សតិខ្មែរឲ្យប្រឹងធ្វើ ផ្លូវជាតិងាយស្រួលទៅកាន់ប្រាសាទនោះពីក្នុងទឹកដីខ្មែរឲ្យបាន ឆាប់រហ័សផងដែរ ។

លោក មឿង សុន មានប្រសាសន៍បន្ថែមថា ៖ «ចំណូលនៅក្នុងច្រកហ្នឹង ខ្ញុំយល់ថា វាមិនមែនជាធំដុំណាស់ណាសទេ ទីមួយ ។ ទីពីរ ខ្ញុំមិនជឿថា គេបិទរហូតជារឿងទំនាស់គ្នាទេ គេគ្រាន់តែបិទដោយសារតែវាមានការច្របូកច្របល់ពួកក្រុមតូចមួយដែល មិនយល់ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរមិនស្គាល់ប្រវត្តិសាស្ត្រថៃពីរឿង ព្រះវិហារ គាត់មកឆាឆៅ ។ អ៊ីចឹង កាលណាគេបង្ក្រាបផ្ទៃក្នុងបាន គេបើកវិញហើយ» ។

តាមព័ត៌មានពីប៉ូលិសខែត្រព្រះវិហារបានឲ្យដឹងថា នៅថ្ងៃទី២៣ មិថុនានេះ មានប៉ូលិសខែត្រព្រះវិហារមួយក្រុមបានចេញដំណើរទៅមើលសភាពការណ៍បិទ ច្រកចេញចូលប្រាសាទព្រះវិហារនោះផងដែរ ។

ការដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារចូលជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនេះ បានកើតមានជាបញ្ហាចម្រូងចម្រាសជាច្រើន ដូចជា ភាគីថៃទាមទារឲ្យភាគីខ្មែរគូរផែនទីថ្មីនៅតំបន់ប្រាសាទនោះ ដែលសមាជិកគណបក្សប្រឆាំងខាងខ្មែរ បានលើកឡើងថា ជាការខាតបង់របស់ខ្មែរ ព្រោះតុលាការអន្តរជាតិ នៅមុនពេលសម្រេចនោះ គេបានសិក្សាល្អិតល្អន់រួចទៅហើយ ។

មកទល់ពេលនេះ មិនមានបាតុកម្មពីភាគីខ្មែរទាក់ទងជាមួយការតវ៉ារបស់បាតុករថៃទេ តែមានការរៀបចំបុណ្យរំឭកខួបលើកទី៤៦ នៃទិវាដែលតុលាការអន្តរជាតិបានកាត់ក្ដីឲ្យកម្ពុជាឈ្នះប្រទេសថៃ ក្នុងករណីទាមទារប្រាសាទព្រះវិហារ ប៉ុណ្ណោះ ។

កាលពីពេលថ្មីៗនេះ មានការបង្កើតអាជ្ញាធរព្រះវិហារមួយ ដើម្បីទទួលគ្រប់គ្រងនិងទាក់ទងការងារនានាជាមួយប្រាសាទព្រះវិហារនោះ ហើយក្រោយពេលបង្កើត ក៏មានការរៀបចំឲ្យមានកម្លាំងឆ្មាំយាមការពារប្រាសាទព្រះវិហារផងដែរ ៕

2008-06-24

RFA

The judgement of the World Court, 1962...

2008-06-25T12:30:00.001+10:00

Published here is the International Court of Justice's ruling delivered on June 15, 1962, in the case concerning the Temple of Preah Vihear (Merits) between Cambodia and Thailand.

The proceedings were instituted on Oct 6, 1957 by an Application of the Government of Cambodia; the Government of Thailand having raised two preliminary objections, the Court, by its judgement of May 26, 1961, found that it had jusisdiction.

In its Judgement delivered today (June 15, 1962), the Court, by nine votes to three, found that the Temple of Preah Vihear was situated in territory under the sovereignty of Cambodia and, in consequence, that Thailand was under an obligation to withdraw any military or police forces, or other guards or keepers, stationed by her at the Temple, or in its vicinity on Cambodian territory.

By seven votes to five, the Court found that Thailand was under an obligation to restore to Cambodia any sculptures, stelae, fragments of monuments, sandstone model and ancient pottery which might, since the date of the occupation of the Temple by Thailand in 1954, have been removed from the Temple or the Temple area by the Thai authorities.

Judge Tanaka and Judge Morelli appended to the Judgement a Joint Declaration. Vice-President Alfaro and Judge Sir Gerald Fitzmaurice appended Separate Opinions; Judges Moreno Quktana, Wellington Koo and Sir Percy Spender appended Dissenting Opinions.

In its Judgement, the Court found that the subject of the dispute was sovereignty over the region of the Temple of Preah Vihear. This ancient sanctuary, partially in ruins, stood on a promontory of the Dangrek range of mountains which constituted the boundary between Cambodia and Thailand. The dispute had its fons et origo in the boundary settlements made in the period 1904-1908 between France, then conducting the foreign relations of Indo-China, and Siam. The application of the Treaty of February 13, 1904 was, in particular, involved (in which Thailand swapped the land on the right side of the Mekong river, namely Battambang, Siam Riep and Sri Sophon, in exchange for Chanthaburi, Trat and Dan Sai district in Loei province).

That Treaty established the general character of the frontier, the exact boundary of which was to be delimited by a Franco-Siamese Mixed Commission.

In the eastern sector of the Dangrek range, in which Preah Vihear was situated, the frontier was to follow the watershed line. For the purpose of delimiting that frontier, it was agreed, at a meeting held on Dec 2, 1906 that the Mixed Commission should travel along the Dangrek range carrying out all the necessary reconnaissance, and that a survey officer of the French section of the Commission should survey the whole of the eastern part of the range.

It had not been contested that the Presidents of the French and Siamese sections duly made this journey, in the course of which they visited the Temple of Preah Vihear.

In January-February 1907, the President of the French section had reported to his Government that the frontier-line had been definitely established. It therefore seemed clear that a frontier had been surveyed and fixed, although there was no record of any decision and no reference to the Dangrek region in any minutes of the meetings of the Cornmission after Dec 2, 1906.

Moreover, at the time, when the Commission might have met for the purpose of winding up its work, attention was directed towards the conclusion of a further Franco-Siamese boundary treaty, the Treaty of March 23, 1907.

The final stage of the delimitation was the preparation of maps. The Siamese Goverment, which did not dispose of adequate technical means had requested that French officers should map the frontier region.

These maps were completed in the autumn of 1907 by a team of French officers, some of whom had been members of the Mixed Commission, and they were communicated to the Siamese Government in 1908. Amongst them was a map of the Dangrek range showing Preah Vihear on the Cambodian side.

It was on that map (filed as Annex I to its Memorial) that Cambodia had principally relied in support of her claim to sovereignty over the Temple.

Thailand, on the other hand, had contended that the map, not being the work of the Mixed Commission, had no binding character; that the frontier indicated on it was not the true watershed line and that the true watershed line would place the Temple in Thailand; that the map had never been accepted by Thalland or, alternatively, that if Thailand had accepted it, she had done so only because of a mistaken belief that the frontier indicated corresponded with the watershed line.

The Annex 1 map was never formally approved by the Mixed Commission, which had ceased to funciion some months before its production. While there could be no reasonable doubt that it was based on the work of the surveying officers in the Dangrek sector, the Court nevertheless concluded that, in its inception, it had no binding character.

It was clear from the record, however, that the maps were communicated to the Siamese Government as purporting to represent the outcome of the work of delimitation; since there was no reaction on the part of the Siamese authorities, either then or for many years, they must be held to have acquiesced.

The maps were moreover communicated to the Siamese members of the Mixed Commission, who said nothing, to the Siamese Minister of the Interior, Prince Damrong, who thanked the French Minister in Bangkok for them, and to the Siamese provincial governors, some of whom knew of Preah Vihear.

If the Siamese authorities accepted the Annex 1 map without investigation, they could not now plead any error vitiating the reality of their consent.

The Siamese Government and later the Thai Government had raised no query about the Annex 1 map prior to its negotiations with Cambodia in Bangkok in 1958. But in 1934-1995 a survey had established a divergence between the map line and the true line of the watershed, and other maps had been produced showing the Temple as being in Thailand: Thailand had nevertheless continued also to use and indeed to publish maps showing Preah Vihear as lying in Cambodia. Moreover, in the course of the negotiations for the 1925 and 1937 Franco-Siamese Treaties, which confirmed the existing frontiers, and in 1947 in Washington before the Franco-Simese Conciliation Commission, it would have been natural for Thailand to raise the matter: she did not do so.

The natural inference was that she had accepted the frontier at Preah Vihear as it was drawn on the map, irrespective of its correspondence with the watershed line. Thailand had stated that, having been, at all material times, in possession of Preah Vihear, she had had no need to raise the matter; she had indeed instanced the acts of her administrative authorities on the ground as evidence that she had never accepted the Annex 1 line at Preah Vihear. But the Court found it difficult to regard such local acts as negativing the consistent attitude of the central authorities.

Moreover, when in 1930 Prince Damrong, on a visit to the Temple, was officially received there by the French Resident for the adjoining Cambodian province. Siam failed to react.

From these facts, the Court concluded that Thailand had accepted the Annex I map.

Even if there were any doubt in this connection, Thailand was now precluded from assserting that she had not accepted it since France and Cambodia had relied upon her acceptance and she had for 50 years enjoyed such benefits as the Treaty of 1904 had conferred on her. Furthermore, the acceptance of the Annex 1 map caused it to enter the treaty settlement; the Parties had at that time adopted an interpretation of that settlement which caused the map line to prevail over the provisions of the Treaty and, as there was no reason to think that the Parties had attached any special importance to the line of watershed as such, as compared with the overriding importance of a final regdation of their own frontiers, the Court considered that the interpretation to be given now would be the same.

The Court therefore felt bound to pronounce in favour of the frontier indicated on the Annex I map in the disputed area and it became unnecessary to consider whether the line as mapped did in fact correspond to the true watershed line.

For these reasons, the Court upheld the submissions of Cambodia concerning sovereignty over Preah Vihear.

The Hague, June 15, 1962.

From Bangkok Post

Thais protest over Preah Vihear deal...

2008-06-20T20:05:00.001+10:00

Just as the simmering controversy over the hilltop Preah Vihear temple seemed set to die down, a new agreement between Thailand and Cambodia appears to have ignited a flammable situation in Thailand.

With coup rumors again rife in Thailand, the People’s Alliance for Democracy (PAD) are to march on Government House in Bangkok seeking to force the resignation of Thai Prime Minister Samak Sundaravej and his cabinet, who have been running the country for less than six months. A recent agreement over the potential listing of the hilltop sanctuary as a World Heritage Site has sparked allegations of corruption in the Thai government.

Thailand and Cambodia on Wednesday signed a joint communiqué concerning the Preah Vihear temple behind closed doors, after the Thai cabinet endorsed a new map drawn by Cambodia delineating the borders of the historic site Tuesday.

The new map will be the cornerstone of Cambodia’s presentation to UNESCO experts at a meeting in Quebec, Canada next month.

After the signing, Thai Foreign Minister Noppadon Pattama and other senior officials told reporters that the new map delineating the temple ruins “did not affect each country’s rights on surveying and demarcating the common border.”

Pen Ngoeurn, an advisor to the Cambodian Council of Ministers, on Thursday noted that the map drawn “registers only the temple. The Thai government does not oppose Cambodia’s bid to register Preah Vihear temple on the World Heritage List.”

Chuch Phoeurn, secretary of state for the Cambodian Ministry of Culture and Fine Arts, played down concerns Thursday, saying that negotiations had been “positively fruitful.”

“From now on there will be no more obstacles because the two governments have officially signed the communiqué to inscribe Preah Vihear temple on the World Heritage List as planned,” he said.

Pen Ngoeurn declined to comment on Thai demonstrations against their government’s decision to back the Cambodian bid, saying it was an internal affair of the Thai government. “Cambodia always respects the internal policies of other countries. We will not interfere in the Thai demonstration,” he added.

However, it is clear that, as growing dissent raises concerns over another possible coup in Thailand, the Thai government’s decision to support Cambodia’s bid to list Preah Vihear as a World Heritage Site has been seen there as part of a sinister business deal, typical of the Thaksin era, DPA reported.

Matters are not helped by the fact that Noppadon Patama is Thaksin’s former lawyer and one day after he disclosed the country’s support for Cambodia’s Preah Vihear bid, Thaksin announced plans to build a casino-hotel complex on Cambodia’s Koh Kong island.

Preah Vihear is a sensitive issue for most Thais. The magnificent Hindu temple was the source of a border dispute in the 1950s that ended up in the International Court in The Hague. The court ruled in 1962 that the temple belonged to Cambodia.

Noppadon’s approval of the Cambodian claim should pave the way for the temple’s listing at the July 2 UNESCO meeting, a result that will undoubtedly provide a publicity boost for Cambodian Prime Minister Hun Sen’s CPP party in the July 27 parliamentary election, DPA reported.

“It looks like Thailand decided to help Hun Sen in the elections,” said Kraisak Choonhavan, a member of the opposition Democrat Party.

“The government’s way of handling this has created the suspicion that personal gains are more important than national gains,” added Kraisak.

Still, Noppadon was adamant the two countries will jointly submit a management plan for overlapping areas to the UNESCO World Heritage Committee for consideration by Feb 1, 2010.

He stressed the new map does “not violate even an inch of Thai territory” and that there is no hidden agenda.

Noppadon denied allegations that Thai approval of the map will assist Thaksin in oil investments in Cambodian territorial waters.

Lt. Gen. Dan Meechooarth, director of the Supreme Command’s Royal Thai Survey Department, said his department has been surveying the disputed area over the last few decades, and assured that Cambodia is not encroaching on Thai territory in its application for Preah Vihear to be listed as a World Heritage site.

Veerasak Footrakul, permanent secretary for the Thai Foreign Ministry, said a tripartite committee will be appointed to discuss supervising the un-demarcated 4.6 square kilometers.

Ki-media

សមាជិកសភាស្នើឲ្យទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីបង្ហាញផែនទីប្រាសាទព្រះវិហារ

2008-06-20T19:53:00.002+10:00

សមាជិកសភាទទួលបន្ទុកខាងកិច្ចការបរទេស និងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានផ្ញើលិខិតមួយច្បាប់ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍នេះ ស្នើសុំឲ្យទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី ផ្ញើជាបន្ទាន់នូវផែនទីប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទើបតែបានផ្ញើឲ្យភាគីថៃថ្មីៗនេះ ។

ប្រធានគណៈកម្មការទីប្រាំ ទទួលបន្ទុកខាងកិច្ចការបរទេស សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ឃោសនាការ និងព័ត៌មាននៃរដ្ឋសភា លោក សុន ឆ័យ បានឲ្យដឹងថា មានការចោទប្រកាន់ថា ខាងរដ្ឋាភិបាលមិនបានប្រើប្រាស់សេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌ អន្តរជាតិ ក្រុងឡាអេ ដែលបានកាត់ឲ្យប្រទេសកម្ពុជា ឈ្នះក្ដីក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រាសាទព្រះវិហារ ។

លោកបានមានប្រសាសន៍ទៀតថា ខាងគណៈកម្មការលោក ត្រូវការត្រួតពិនិត្យឯកសារនិងផែនទីប្រាសាទព្រះវិហារថ្មី ដែលរដ្ឋាភិបាលយល់ព្រមតាមភាគីថៃ ធ្វើការគូរដោយមិនបានយកតាមសេចក្ដីសម្រេចតុលាការក្រុងឡាអេ ហើយលោកក្រែងថា ប្រទេសកម្ពុជា អាចនឹងបាត់បង់ទឹកដីខ្លះ ។

លោក សុន ឆ័យ មានប្រសាសន៍ដូច្នេះថា ៖ «ខ្ញុំក្នុងនាមជា គណៈកម្មការការបរទេសនៃរដ្ឋសភា ហើយជាគណៈកម្មការដែលមានតួនាទីលើការងារផ្នែកព្រំដែនដែរនោះ យើងចង់បានឯកសារនិងផែនទីមក ដើម្បីយើងពិនិត្យមើលថាតើ អ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលធ្វើនេះ វាត្រឹមត្រូវ ឬក៏ខុសយ៉ាងណា ដើម្បីខាងរដ្ឋសភាយើងដែលជានីតិបញ្ញត្តិមានលទ្ធភាពណែនាំទៅ រដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាធ្វើការបញ្ជាក់ជាសាធារណៈនូវអ្វីដែលកើតមានកន្លងមកនេះ» ។

លោក សុន ឆ័យ បានមានប្រសាសន៍ផងដែរថា លោកនឹងអញ្ជើញឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងជារដ្ឋមន្ត្រីទីស្ដីការ គណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក សុខ អាន និងប្រធានគណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា លោក វ៉ា គឹមហុង មករដ្ឋសភាដើម្បីធ្វើការបកស្រាយពីការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារ ក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នេះ ។

មន្ត្រីអ្នកនាំពាក្យរបស់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី លោក ផៃ ស៊ីផាន បានមានប្រសាសន៍ថា ប្រទេសកម្ពុជានិងប្រទេសថៃ នឹងមិនបាត់បង់ទឹកដីមួយចំអាមឡើយ ពីការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនេះ ។

លោកក៏បានបន្ថែមទៀតថា ការខ្លាចបាត់បង់ទឹកដីរបស់ប្រធានគណៈកម្មការទីប្រាំនៃរដ្ឋសភា គឺលោក សុន ឆ័យ គឺគ្រាន់តែកើតឡើងពីឥទ្ធិពលនៃសារព័ត៌មានតែប៉ុណ្ណោះ ហើយទាមទារឲ្យលោក សុន ឆ័យ ធ្វើការសិក្សាពីការងារជាក់ស្ដែងរបស់រដ្ឋាភិបាល ហើយលោកថា ខាងទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានផ្ញើឯកសារមួយច្បាប់ស្ដីពីដំណើរការនៃការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទ ព្រះវិហារទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ជូនលោក សុន ឆ័យ ដើម្បីត្រួតពិនិត្យមើលរួចហើយ ។

លោក ផៃ ស៊ីផាន មានប្រសាសន៍ដូច្នេះថា ៖ «តាមសម្ភាសន៍របស់ខ្ញុំ តាមវិទ្យុ តាមកាសែតទាំងអស់ហ្នឹង ខ្មែរអត់មានបាត់បង់ដីមួយចំអាម ហើយថៃក៏អត់មានបាត់បង់មួយចំអាមណាដែរ ហើយយើងខំពន្យល់ថា ផែនទីហ្នឹងមិនមែនជាផែនទីបែងចែកទឹកដីទេ ជាផែនទីរដ្ឋបាលក្នុងកិច្ចការដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារក្នុងបញ្ជី បេតិកភណ្ឌពិភពលោក ហើយផែនទីហ្នឹងបង្ហាញពីបរិវេណនៃការគ្រប់គ្រងក្នុងន័យក្នុងវិស័យ វប្បធម៌សុទ្ធសាធ មិនមែនជាផែនទីព្រំដែនទេ» ។

លោក សុន ឆ័យ បានជម្រាបថា លោកមិនទាន់បានទទួលឯកសារនោះនៅឡើយទេ ហើយថា លោកនឹងធ្វើការត្រួតពិនិត្យឯកសារទាំងអស់នោះជាមួយនឹងអ្នកឯកទេស ។

គួរជម្រាបថា កាលពីថ្ងៃពុធម្សិលមិញ ពលរដ្ឋថៃរាប់ពាន់នាក់ បាននាំគ្នាតវ៉ានៅមុខក្រសួងការបរទេសថៃ ទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលពន្យល់ពីការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារក្នុង បញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក ។ ការតវ៉ានេះ បានធ្វើឡើងបន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលថៃ បានយល់ព្រមលើផែនទីប្រាសាទព្រះវិហារថ្មី ដែលភាគីកម្ពុជាបានគូរ ។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសថៃ បានប្រាប់អ្នកកាសែតថា ប្រទេសថៃមិនបានបាត់បង់ទឹកដីឡើយ ៕

2008-06-19

RFA

នាយករដ្ឋមន្ត្រី ព្រមានអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលកុំឲ្យនិយាយផ្ដេសផ្តាស...

2008-06-19T18:05:00.002+10:00

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានថ្លែងព្រមាននៅថ្ងៃពុធនេះ ដល់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន ដែលធ្វើអធិប្បាយណាមួយទាក់ទងការបើកស្រាវជ្រាវនៃក្រុមស៊ើបការណ៍ សម្ងាត់របស់រដ្ឋាភិបាល ទៅលើករណីដែលលោកហៅថា ឧក្រិដ្ឋកម្មទាក់ទិននឹងភេរវកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានរាប់ឧក្រិដ្ឋកម្មទាក់ទិននឹងភេរវកម្មនោះ គឺរួមមាន ការវាយប្រហារមួយនៅក្នុងខេត្តសៀមរាប ដោយការបាញ់បេ៤០ ទៅលើក្បួនរថយន្តរបស់លោក កាលពី១០ឆ្នាំមុន ការស្រាវជ្រាវលើបណ្តាញចលនាកងទ័ពសេរីជាតិកម្ពុជា CFF នៅឆ្នាំ២០០០ និងចលនាមហានគរប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល នៅខេត្តពោធិ៍សាត់ ។
លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ៖ «អត់មានអាជ្ញាយុកាលទេ សូមទោស ហើយសូមកុំភ័យខ្លួនឯង ហើយអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនានាដែលមាននិន្នាការប្រឆាំងរដ្ឋាភិបាល សូមកុំនិយាយផ្ដេសផ្ដាស អ្នកឯងលម្អៀងហើយ ។ ឧក្រិដ្ឋកម្មមួយមិនត្រូវបិទបាំងទាល់តែសោះ មិនថា ឧក្រិដ្ឋកម្មនោះចេញពីប្រភពណាទេ ត្រូវធ្វើទាំងអស់» ។
សូមជម្រាបជូនថា កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនានេះ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានបញ្ជាឲ្យក្រុមស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់រដ្ឋាភិបាល បើកការស្រាវជ្រាវករណីខាងលើនេះ បន្ទាប់ពីមានការអះអាងពីអតីតសមាជិកគណបក្សសមរង្ស៊ី ថា សមាជិករបស់គណបក្សសមរង្ស៊ីមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងករណីវាយប្រហារទាំងអស់ នោះ ៕
2008-06-18
RFA

រដ្ឋសភាមិនទាន់អាចកោះប្រជុំភ្លាមៗដើម្បីដកអភ័យឯកសិទ្ធិសមរង្ស៊ី

2008-06-19T17:27:00.004+10:00

រដ្ឋសភានៃប្រទេសកម្ពុជា ផែ្អកតាមប្រភពពីមន្រ្តីជាន់ខ្ពស់បានអះអាងថា គេមិនអាចកោះប្រជុំវិសាមញ្ញបានភ្លាមៗទេ ដើម្បីដកហូតអភ័យឯកសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្តពីលោក សម រង្ស៊ី មេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំង នៅគ្រាដែលសភាកំពុងតែឈប់សម្រាកពីការងារនិងពេលវេលានៃការបោះឆ្នោត សកល កំពុងតែឈានជិតមកដល់នៅថៃ្ងទី២៧ ខែកក្កដា ខាងមុខនេះ ។

លោក ហេង សំរិន ប្រធានរដ្ឋសភានៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ខ្លីជាមួយវិទ្យុអាស៊ីសេរី តាមទូរស័ព្ទនៅថៃ្ងពុធនេះ បានមានប្រសាសន៍ថា មានហេតុផលជាច្រើនដែលរដ្ឋសភាមិនអាចកោះប្រជុំវិសាមញ្ញបានភ្លាមៗ នោះ ។

លោក ហេង សំរិន ថ្លែងយ៉ាងដូច្នេះថា ៖ «មិនអាចប្រជុំបានភ្លាមៗ ទេ ពីព្រោះពេលនេះជាពេលសភាសម្រាក អត់មានការកោះប្រជុំទេ កំពុងមានការបោះឆ្នោត ។ ទាល់តែមានការស្នើប្រជុំវិសាមញ្ញពីនាយករដ្ឋមន្ត្រីនិងពីមហាក្សត្រ ស្នើដើម្បីដកអភ័យឯកសិទ្ធិទើបបាន ។ ប្រសិនបើគ្មានការស្នើពីនាយករដ្ឋមន្ត្រី ក៏ដូចជាព្រះមហាក្សត្រទេ មិនអាចពិភាក្សាបានទេ ព្រោះឥឡូវកំពុងសម្រាក និងធ្វើយុទ្ធនាការឃោសនាបោះឆ្នោត ។ រឿងហ្នឹង ទុកពិចារណាពេលក្រោយ» ។

លោកបានបញ្ជាក់ថា រដ្ឋសភាមិនទាន់បានទទួលលិខិតពីតុលាការក្រុងភ្នំពេញ ដែលបានស្នើសុំឲ្យដកអភ័យឯកសិទ្ធិលោក សម រង្ស៊ី នៅឡើយទេ ។

លោក សម រង្ស៊ី មេដឹកនាំគណបក្សប្រឆាំងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ប្រតិកម្មជុំវិញការស្នើសុំរបស់តុលាការក្រុងភ្នំពេញ ឲ្យរដ្ឋសភាដកហូតអភ័យឯកសិទ្ធិជាតំណាងរាស្រ្តរបស់លោកយ៉ាងដូច្នេះ ថា ៖ «អ្វីដែលគេចង់ដកអភ័យឯកសិទ្ធិរបស់ខ្ញុំ គេចង់ចាប់ខ្ញុំនេះ សឲ្យឃើញថា គណបក្សប្រជាជនកំពុងតែស្លន់ស្លោ ភ័យខ្លាចគណបក្សសមរង្ស៊ី ដឹងថាចាញ់គណបក្សសមរង្ស៊ីហើយនៅក្នុងការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ» ។

សូមបញ្ជាក់ថា ផែ្អកតាមសេចក្តីរាយការណ៍នានានិងប្រភពពីមន្រ្តីអង្គការសិទ្ធិ មនុស្ស ក្រៅរដ្ឋាភិបាល បានឲ្យដឹងថា តុលាការក្រុងភ្នំពេញកាលពីថៃ្ងច័ន្ទដើមសប្តាហ៍នេះ បានស្នើទៅរដ្ឋសភាសុំឲ្យប្រជុំដកហូតអភ័យឯកសិទ្ធិតំណាងរាស្រ្តពី លោក សម រង្ស៊ី ដើម្បីបើកផ្លូវឲ្យតុលាការចោទប្រកាន់ឬ ចាប់ខ្លួន ដែលលោកកំពុងតែរងការប្តឹងពីលោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហោ ណាំហុង ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា ក្រោមបទបរិហារកេរ្តិ៍និងផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ។

លោក ដាំ សិទ្ធិ ដែលជានិពន្ធនាយករបស់កាសែតមនសិការខែ្មរនិងជាបេក្ខជនតំណាងរាស្រ្ត របស់គណបក្សសមរង្ស៊ី នៅមណ្ឌលភ្នំពេញ ត្រូវបានដោះលែងឲ្យមានសេរីភាពជាបណ្តោះអាសន្ន កាលពីថៃ្ងទី១៥ ខែមិថុនា ចុងសប្តាហ៍កន្លងទៅថ្មីៗនេះ ក្រោមកិច្ចធានារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ។

លោកត្រូវបានអាជ្ញាធរកងរាជអាវុធហត្ថនៅក្រុងភ្នំពេញ ចាប់ខ្លួន ហើយត្រូវបានតុលាការក្រុងភ្នំពេញបានចោទប្រកាន់ក្រោម បទបរិហារកេរ្តិ៍និងផ្សាយព័ត៌មានមិនពិត ក្រោយពីកាសែតរបស់លោក បានចុះផ្សាយកាលពីខែមេសា ជាមួយនឹងការដកស្រង់ប្រសាសន៍លោក សម រង្ស៊ី ដែលនិយាយមិនចំឈ្មោះនៅបឹងជើងឯកអតីតវាលពិឃាតខែ្មរក្រហម ថា រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា គឺជាអតីតមេគុកបឹងត្របែកនៃរបបខែ្មរក្រហម ។

លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហោ ណាំហុង និងជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានបដិសេធការចោទប្រកាន់នោះ ហើយបានប្តឹងទាំងលោក ដាំ សិទ្ធិ និងលោក សម រង្ស៊ី ៕

2008-06-18
RFA

Sign in two yahoo IDs in the same computer...

2008-06-17T20:35:00.002+10:00

Using this trick you will be able to login with many yahoo id's at same time.

1. Go to Start ----> Run . Type regedit, then enter.
2. Navigate to HKEY_CURRENT_ USER --------> Software --->yahoo ----->pager---->Test
3. On the right page , right-click and choose new Dword value .
4. Rename it as Plural.
5. Double click and assign a decimal value of 1.

If you need more information, please feel free to ask me. hopewaitingu@hotmail.com

ប្រធានគណបក្សសមរង្ស៊ី ចោទថានាយករដ្ឋមន្ត្រីប្រឌិតរឿង

2008-06-17T19:50:00.003+10:00

Mr. Som Rainsy and PM. Hun Sen

លោក សម រង្ស៊ី បានចោទរដ្ឋាភិបាលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថាបានប្រឌិតរឿងទាក់ទងនឹងការបញ្ជាឲ្យអតីតសកម្មជនគណបក្សសមរង្ស៊ី ឡឹក ប៊ុនញាណ សហការជាមួយក្រុមចារកម្មសម្ងាត់យោធារដ្ឋាភិបាល និងមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់ ដើម្បីតាមដានរឿងសង្ស័យប៉ុនប៉ងសម្លាប់រូបមេដឹកនាំខ្មែរ កាលពី១០ឆ្នាំមុន ។

ប្រតិកម្មនេះបានធ្វើឡើងមួយថ្ងៃក្រោយដែលមានការចេញបញ្ជាឲ្យស៊ើបអង្កេតនោះ ។

ប្រធានគណបក្សប្រឆាំង លោក សម រង្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ប្រតិកម្មតបទៅនឹងរឿងអតីតសកម្មជនគណបក្សសមរង្ស៊ី ម្នាក់ ដែលបានទទួលបញ្ជាឲ្យស្រាវជ្រាវរឿងអតីតកាលទាក់ទងនឹងការរៀបចំបាញ់ ក្បួនរថយន្តរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី កាលពី១០ឆ្នាំមុន ។

លោក សម រង្ស៊ី បានថ្លែងនៅថ្ងៃនេះថា ប្រសាសន៍ថ្លែងរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដែលបញ្ជាឲ្យឈ្មោះ ឡឹក ប៊ុនញាណ សហការជាមួយក្រុមចារកម្មសម្ងាត់យោធារដ្ឋាភិបាល និងមន្ត្រីយោធាជាន់ខ្ពស់ ដើម្បីតាមដានរឿងសង្ស័យថាមានក្រុមភេរវករប៉ុនប៉ងសម្លាប់រូបលោក កាលពីឆ្នាំ១៩៩៨ គឺជារឿងដែលចេះតែប្រឌិត ។

លោក សម រង្ស៊ី បានឲ្យដឹងថា ៖ «ឲ្យទៅសួរលោក សុខ យឿន ទៅ ពីព្រោះតុលាការលោក ហ៊ុន សែនហ្នឹង គឺបានថ្កោលទោលបានសម្រេចចង់ចាប់លោក សុខ យឿន ប៉ុន្តែលោក សុខ យឿន បានទៅរស់នៅប្រទេសហ្វាំងឡង់ ដោយសារតែអង្គការសហប្រជាជាតិ ។ គេដឹងថារឿងនេះជារឿងប្រឌិត រឿងនេះជារឿងដែលគេបង្កើតដើម្បីបង្វែរពីបញ្ហាប្រទេសជាតិពិត ប្រាកដ ។ ដូច្នេះរដ្ឋាភិបាល លោក ហ៊ុន សែន នេះ មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាដីធ្លីមិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាទំនិញឡើងថ្លៃ មិនអាចទល់នឹងកំហឹងប្រជារាស្ត្រ មានតែបង្កើតរឿង នឹកឃើញអីចេះតែធ្វើទៅ» ។

សូមជម្រាបថា លោក សុខ យឿន គឺជាសកម្មជនគណបក្សសមរង្ស៊ីម្នាក់ដែលត្រូវតុលាការភ្នំពេញបានចោទ ពីបទទាក់ទងនឹងសកម្មភាពធ្វើភេរវកម្មបាញ់ក្បួនរថយន្តលោកនាយក រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ។ បច្ចុប្បន្នលោក សុខ យឿន កំពុងតែស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសហ្វាំងឡង់ ។

កាលពីម្សិលមិញលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ថ្លែងថាលោកបានតែងតាំងលោក ឡឹក ប៊ុនញាណ ជាទីប្រឹក្សាក្រសួងការពារជាតិរួចទៅហើយដើម្បីឲ្យធ្វើកិច្ចការនោះ ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «ប៉ុន្តែ ញាណឯងត្រូវមានភារកិច្ចមួយ ព្រោះអ្វីដែលញាណឯងបានធ្វើនោះ គឺថាពាក់ព័ន្ធជាមួយនឹងបញ្ហាទិដ្ឋភាពភេរវកម្មច្រើនណាស់ ។ ឯកឧត្ដម មាស សុភា ធ្វើការជាមួយ មុល រឿប ហើយ មុល រឿប ហ្នឹង គឺកិច្ចការជាមួយនឹង ញាណ ។ ឯកសារទាំងឡាយមិនមែនគ្រាន់តែប្រកាសតាមទូរទស្សន៍ទេ ព្រោះរឿងនេះវាជ្រាលជ្រៅទាក់ទិនជាមួយនឹងបញ្ហា អាចខាងផ្នែកចារកម្ម ខាងផ្នែកសន្តិសុខរបស់យើងធ្វើកិច្ចការងារនេះឡើងវិញ» ។

លោក សម រង្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថាលោកមិនដែលបានទាំងស្គាល់លោក ឡឹក ប៊ុនញាណ នោះផង ហើយករណីដែលលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន បានមានប្រសាសន៍ថា បញ្ហាជុំវិញរឿងតាមដាននោះមិនបានធ្វើឲ្យលោកព្រួយបារម្ភនោះទេ ។

លោក សម រង្ស៊ី បានបញ្ជាក់ថា ៖ «អត់បារម្ភទាល់តែសោះ អស់សំណើច មានន័យថារដ្ឋាភិបាលសព្វថ្ងៃរបស់លោក ហ៊ុន សែននេះ មិនធ្វើការបម្រើប្រទេសជាតិ មិនដោះស្រាយបញ្ហាដែលប្រជារាស្ត្រចាប់អារម្មណ៍ ដូចជាបញ្ហាដីធ្លី បញ្ហាទំនិញឡើងថ្លៃ មានតែបង្កើតរឿងដែលអត់ប្រយោជន៍ដែលអត់មាននរណាជឿទាល់តែសោះ» ។

ករណីបញ្ជាឲ្យធ្វើការស្រាវជ្រាវរឿងអតីតកាលទាក់ទងនឹងការរៀបចំ បាញ់ក្បួនរថយន្តលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី កាលពី១០ឆ្នាំមុន មិនមានការធ្វើអត្ថាធិប្បាយណាមួយថា នឹងផ្តោតឬក៏នឹងអាចមានជាប់ទាក់ទងនឹងបុគ្គលណាមួយនោះទេ ប៉ុន្តែការបញ្ជានេះបានធ្វើឡើងនៅគ្រាដែលកម្ពុជាកំពុងតែត្រៀមរៀបចំ ដំណើរការបោះឆ្នោតសកល ។

លោក សម រង្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍សង្ស័យថា អាចមានបំណងចង់បំបាក់ស្មារតីអ្នកគាំទ្ររបស់លោកនៅមុនការបោះឆ្នោត ប៉ុន្តែលោកជឿថាមិនអាចធ្វើទៅបានដោយជោគជ័យនោះទេ ។

លោក សម រង្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «បំណងគេដើម្បីចង់បំភិតបំភ័យ គណបក្សសមរង្ស៊ី ប៉ុន្តែគណបក្សសមរង្ស៊ីយល់ឃើញថា រឿងនេះជារឿងអស់សំណើច ធ្វើឲ្យគេយល់ឃើញថាគណបក្សប្រជាជនអន់មែនទែនតែម្ដង» ។

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានមានប្រសាសន៍អះអាងកាលពីម្សិលមិញនោះថា រឿងនោះមិនមែនជាការគំរាមកំហែងនយោបាយណាមួយនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជារឿងដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគម្រោងចង់ធ្វើឃាតដល់រូបលោក ៕

2008-06-16
Radio Free Asia

Puffer fish mauls Cambodian boy's groin...

2008-06-14T18:49:00.006+10:00

A Cambodian teenager was recovering in hospital after an angry puffer fish attacked him in the groin, local media reported.

The Khmer-language Koh Santepheap daily ran a picture of the unnamed 13-year-old in a hospital bed with heavy strapping around his testicles, saying he was lucky to be alive.

The paper quoted the boy's father, Sok Ly, as saying the fish had become enraged when it was accidentally trapped in the boy's net and, when it was freed, had attacked the boy's scrotum.

Cambodian legend has it that the bite of the fish is even more dangerous than its poisonous spines, especially for boys, and Cambodian boys are traditionally advised not to swim in waters where the fish is common.

The victim, from Prek Pneuv commune outside Phnom Penh, was expected to recover from Monday's attack, the paper said, but the extent of the damage had yet to be determined.

កម្ពុជាច្រានចោលការចោទរបស់ថៃជុំវិញរឿងផែនទីប្រាសាទព្រះវិហារ

2008-06-13T17:02:00.007+10:00

Preah Vihear from the top

Preah Vihear temple located in Cambodia

ប្រធានគណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ម្សិលមិញនេះ បានច្រានចោលការចោទប្រកាន់របស់មន្ត្រីយោធាថៃ ដែលថាផែនទីថ្មីនៃប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលកម្ពុជានឹងដាក់បញ្ចូលទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនោះ បានរំលោភចូលក្នុងដែនដីថៃក្នុងខេត្តស៊ីសាកេតនោះ ថាជារឿងមិនត្រឹមត្រូវ ។

លោក វ៉ា គឹមហុង បានមានប្រសាសន៍ថា ផែនទីនៃការដាក់ស្នើប្រាសាទព្រះវិហារទៅអង្គការយូណេស្កូ គឺជាផែនទីរដ្ឋបាល មិនមែនជាផែនទីនៃបន្ទាត់ព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរទេ ។

លោក វ៉ា គឹមហុង ថ្លែងដូច្នេះថា ៖ «គេចុះក្នុងបាងកកប៉ុស្តិ៍ ប៉ុន្តែគេថាអីថាទៅ ព្រោះអ្វីដែលយើងធ្វើគឺជាផែនទីរដ្ឋបាលដើម្បីបញ្ចូលប្រាសាទ ព្រះវិហារទៅក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោកតែប៉ុណ្ណោះ ។ គេលើកឡើង ១០ម៉ែត្រ ២០ម៉ែត្រអ៊ីចឹង លុះត្រាតែវាមានព្រំដែន គេជជែកជាមួយខាងព្រំដែន ។ បើអត់ជជែកជាមួយព្រំដែនផង និយាយថាបាត់ ១០ម៉ែត្រ ឬ២ម៉ែត្រ ម្ដេចកើត? ក្នុងឱកាសបែបនេះ គេមិនត្រូវនិយាយរឿងនេះសោះ» ។

ប្រតិកម្មនេះធ្វើឡើងភ្លាមៗបន្ទាប់ពីកាសែតបាងកកប៉ុស្តិ៍ បានចុះផ្សាយ ដោយស្រង់សម្ដីប្រភពមន្រ្តីយោធាថៃ ក្នុងលេខចេញផ្សាយរបស់ខ្លួន កាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ថា ផែនទីថ្មីនៃប្រាសាទព្រះវិហារដែលគូរឡើងវិញ ដោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានទន្រ្ទានលើទឹកដីថៃ ២ កន្លែងសំខាន់ៗ ។

ប្រភពមន្ត្រីយោធាថៃ ដែលមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បាននិយាយថា ផែនទីដែលនឹងត្រូវដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅត្រង់ផ្លូវចូលពីខាងទឹកដីថៃទៅប្រាសាទកម្ពុជានោះ បានគូរផែនទីលយចូលទឹកដីថៃប្រវែង ១០ម៉ែត្រ ។

ប្រភពបន្តថា ផែនទីនៅខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនត្រង់ជណ្តើរឡើងកំពូលប្រាសាទ ត្រូវបានភាគីកម្ពុជា គូរឲ្យលយចូលក្នុងទឹកដីថៃប្រវែង ២ម៉ែត្រ ។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសថៃ លោក ថារិត ចារុងវ៉ាត់ បានថ្លែងប្រាប់ក្រុមអ្នកសារព័ត៌មានថា ផែនទីថ្មីនៃតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហាររបស់កម្ពុជា ហាក់មានលក្ខណៈប្រសើរជាងមុន និងថា នៅមានចំណុចខ្លះត្រូវពិភាក្សាគ្នារវាងភាគីទាំងពីរ នៅមុនការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទនេះ ជាមរតកពិភពលោកដោយកម្ពុជា ។

ផែនទីថ្មីនៃតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលត្រូវបានគូរឡើងវិញដោយកម្ពុជា ត្រូវបានបញ្ជូនទៅរដ្ឋាភិបាលថៃ កាលពីថ្ងៃទី៥ មិថុនា គឺនៅបន្ទាប់ពីមានការឯកភាពគ្នា នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំមួយ នៅទីក្រុងប៉ារីស ដែលសម្របសម្រួលដោយតំណាងអង្គការយូណេស្កូ កាលពីខែឧសភា កន្លងទៅ ។

លោក វ៉ា គឹមហុង ប្រធានគណៈកម្មាធិការព្រំដែនកម្ពុជា បានបញ្ជាក់ថា ពិតជាមានការពិភាក្សាគ្នារវាងភាគីថៃនិងកម្ពុជាខ្លះមែន ប៉ុន្តែថា កម្ពុជានឹងនៅតែរក្សាផែនការរបស់ខ្លួនក្នុងការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទ ព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក នៅក្នុងកិច្ចប្រជុំលើកក្រោយរបស់អង្គការយូណេស្កូនៅទីក្រុងកេបិច ប្រទេសកាណាដា នាដើមខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៨ នេះ ៕

From : ដោយ កេសរណ្ណីយ្យា, Radio Free Asia

Our former king...

2008-06-13T01:00:00.003+10:00

Our former king and queen with their prince

Our former king on action

Our king's car in the past

Norodom Sihanouk , 1922-, king of Cambodia (1941-55, 1993-2004). Sihanouk was educated in Saigon (now Ho Chi Minh City) and Paris and was elected king by a royal council in 1941. During World War II he was held a virtual prisoner by Japanese occupation forces. After the war he adopted (1947) a constitution that made Cambodia a limited monarchy and achieved (1949) some autonomy for his country within the French Union . Following the first elections (1950), however, Sihanouk dissolved the assembly and ruled by decree. He became prime minister as well as king in 1951 and appointed a cabinet made up largely of members of the royal family. He campaigned for complete independence, which was finally granted in 1953.

Our former 18-king

In 1955 he abdicated in favor of his father, Norodom Suramarit, but retained the premiership and control of the Popular Socialist Community party, which he had founded. As premier he took Cambodia out of the French Union. After his father's death (1960) he again became head of state, although not king. Initially neutral in foreign affairs, he broke (1965) diplomatic relations with the United States when Cambodians were killed during South Vietnamese and U.S. incursions in the Vietnam War .

In Mar., 1970, Sihanouk was overthrown by a rightist coup led by Lon Nol, who opposed his policy of allowing Viet Cong and North Vietnamese troops to use Cambodian territory. He set up a government in exile in Beijing. When the Khmer Rouge won control of Cambodia, Sihanouk returned (1975) as head of state but in 1976 was placed under house arrest. In 1981-82, once again in exile, he forged a coalition with the Khmer Rouge and others to oppose the Cambodian government imposed by the Vietnamese after their 1978 invasion. After a UN-sponsored peace treaty came into effect (1991), Sihanouk returned to Cambodia, now allied with Premier Hun Sen and opposed to the Khmer Rouge. He became head of state (1991) and, under a new constitution, king (1993). He abdicated in 2004 in favor of his son Norodom Sihamoni.

Our former king and his queen

Khmer official songs...

2008-06-12T22:07:00.003+10:00

Pong Savda Khmer

Cambodia National Anthem

Phnom Penh

Our nation, our religion, our king.......OUR HOPE

2008-06-12T19:27:00.002+10:00

Hopewaitingu_everywhere

my religion my life...

2008-06-12T17:57:00.007+10:00

This photo was taken by someone during Visakha Bochea day, at Udong, Kandal province (Monday, May 19, 2008.) This day is the most important day for Buddhism because this day is the day that the Buddha's enlightenment. This show how our people, our monks respect our religion.... We love our nation, our religion, our king....

Bakheng mountain, Siem Reap

2008-06-12T17:35:00.003+10:00

First I saw this picture stored in my computer, it makes me feel miss home and miss the nicest place of my country which is SIEM REAP. This picture I was taken at Bakheng mountain in which in Siem Reap. It was built at the end of the 9th century and it was located at a top of a hill. Nowadays, it is the most popular spot for tourists for the sunset views of the biggest temple (Angkor Wat).
The happy time still remain in my mind, I remember that I went there with another two of my friends from the same university (RULE). We went there and stayed in one room hehe that was funny because there was not many room available. Luckily, I was colonial one bed my own because two of them slept in one bed lols... We spent most of time to traveled.... at the corner of the picture is show the date and time that I took this picture...Anyway some of you still not know my friends' name...first of them and also the blackest friend is A KO and another one is A KANET.......Oh remembered a funniest thing during those trip, at the first day we arrived and we rented a room and we slept as died and before we slept we said We should not ate but then we got up 3 oclock in the morning, lol we was hungry....But at those time most of the restaurant were closed ...and we were looked almost restaurants but still could not found one...finally we end up ate in the gas station near our placed that we stayed lol...
I just want to shout out to my friends that I wont forget those time even one minute....

Finally,,,I got

2008-06-12T17:17:00.003+10:00

After the hardest time for one year, I am able to hold it in my both hands. The lady gave the certificate to me is my mentor and the gentle men next to her is principle of the school. I was so happy so proud of myself....Although those want not a highest degree, it came from my own ability.... I still remember those day while I was waiting to hear my name called out, I was so excited....Not too long, my name was called from the MC and I stepped on the stage and looked at another parts where many students was sitting and looking at me, clapping, smiling to me, yelling....I had nothing to say to them except a SMILE came from the bottom of my heart.....
To be continue....

Jealousy...

2008-06-12T16:39:00.002+10:00

Smile as much you could....

Everyone have the same and one life but some people have different opportunities . I really wonder why people get things unequally although all of us are human. Before I knew everything clearly, I was jealous everyone who have high education and enjoy their parents' properties and their power.....I used to ask myself whether is it fair for all people?...Until this time, I knew everything so sure and so clear....that is nature and that is life....We should happy what we have on our hands now and do not compared with another people else. I have been change and start to get the new idea put into my mind.....DOT BE JEALOUS n ENJOY WHAT WE HAVE THE MOST...

Be ourselves !!!!

suffering from the hardest time...

2008-06-12T16:29:00.002+10:00

The hardest time for students is time before the examinations. Every students and I are having a terrible time during the preparation for the final exams. I was blocking myself in my bedroom and sitting on the arm chair with many books. No need me to say how was the feeling of those time while another friends were having fun but only me that stayed at home and keeping my eyes on the books.

My first life school in Melbourne...

2008-06-11T18:29:00.003+10:00

there was a great time for me to stepped into the new culture environment in Aussie. Although there was many problems with study, I still enjoyed those time with new friends who came from different places of the world...

My profile

2008-06-11T18:16:00.003+10:00

Hi, every one
First of all, I want to say thank you to everyone who visiting my blog. The picture on my left hand side is the photo of mine and i took in around 5 yeras ago at Siem Reap.